10. Sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.10.2.1

10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: CBS ve Uzaktan Algılamanın Kullanım Alanları Soruları

Örnek uygulamalarla coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını sınıflandırma ve yorumlama.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı: COĞ.10.2.1
Bu sayfadaki soru: 2
Senaryolarda bu konudan: 1-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Mekânsal bilgi teknolojileri · CBS ve Uzaktan Algılamanın Uygulama Alanları

COĞ.10.2.1. Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme

1. soru

Mekânsal teknolojilerin kullanım alanları · 10 puan

Aşağıda coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ve uzaktan algılamanın kullanıldığı bazı örnek uygulamalar verilmiştir.

I.Uydu görüntüleriyle bir ovadaki ekili alanların ve ürünlerin gelişim durumunun izlenmesi
II.Deprem sonrası çekilen hava fotoğraflarıyla yıkılan binaların hızla belirlenmesi
III.Navigasyon uygulamasının trafik yoğunluğuna göre en kısa rotayı önermesi
IV.Meteoroloji uydusunun bir fırtına bulutunun hareketini izlemesi
V.Bir gölün yıllara göre çekilmiş uydu görüntülerinden yüzey alanındaki küçülmenin hesaplanması
VI.Yeni bir hastanenin, nüfus dağılışı ve yollara uzaklık dikkate alınarak yer seçiminin yapılması

1.16 puan
Uygulamaları tarım, afet yönetimi, ulaşım, meteoroloji, çevre ve şehir planlama alanlarına göre sınıflandırınız.
1.24 puan
II. ve V. uygulamalarda uzaktan algılamanın, arazide yapılan ölçümlere göre sağladığı iki üstünlüğü yorumlayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

I. Tarım. II. Afet yönetimi. III. Ulaşım. IV. Meteoroloji. V. Çevre (su kaynaklarının izlenmesi). VI. Şehir planlama.

Puanlama

I tarım, II afet yönetimi2 puan
III ulaşım, IV meteoroloji2 puan
V çevre, VI şehir planlama2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Geniş alanlar kısa sürede incelenebilir; ulaşılması zor ya da tehlikeli yerlere (yıkılmış mahalleler, göl ortası) gitmeden veri toplanabilir; aynı yerin farklı tarihlerdeki görüntüleri karşılaştırılarak değişim ölçülebilir.

Puanlama

Birinci üstünlük2 puan
İkinci üstünlük2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Küçülen göl · 9 puan

Bir kapalı havzadaki gölün, aynı mevsimde çekilmiş uydu görüntülerinden CBS ile hesaplanan yüzey alanları aşağıda verilmiştir (kurgusal veri).

Gölün yüzey alanı
Yıl	Yüzey alanı (km²)
2005	320
2010	270
2015	190
2020	120

2.13 puan
2005-2020 yılları arasında gölün yüzey alanının yüzde kaç küçüldüğünü hesaplayınız.
2.24 puan
Bu verilerin hangi kurumlar tarafından hangi amaçlarla kullanılabileceğine iki örnek yazınız.
2.32 puan
Görüntülerin aynı mevsimde çekilmiş olmasının neden önemli olduğunu açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 3

Örnek çözüm

Azalma 320 − 120 = 200 km²; 200 / 320 = 0,625 → %62,5 küçülmüştür.

Puanlama

Azalma miktarı 200 km²1 puan
Yüzde %62,52 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Su yönetiminden sorumlu kurumlar, havzadaki sulama ve kuyu izinlerini düzenlemek için; çevre kurumları, gölde yaşayan canlıları korumak ve koruma alanı ilan etmek için; tarım kurumları, çiftçileri az su isteyen ürünlere yönlendirmek için; belediyeler, kuruyan göl tabanından kaynaklanabilecek toz taşınmasına karşı önlem almak için kullanabilir.

Puanlama

Birinci kurum ve amaç2 puan
İkinci kurum ve amaç2 puan

2.3 tam puan 2

Örnek çözüm

Göllerin alanı mevsime göre değişir (ilkbaharda yüksek, yaz sonunda düşük). Farklı mevsimlerde çekilen görüntüler karşılaştırılırsa mevsimlik değişim yıllık küçülme gibi görünür; karşılaştırma yanıltıcı olur.

Puanlama

Mevsimlik değişimin karşılaştırmayı yanıltacağını açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru Senaryo 3: 1 soru Senaryo 4: 1 soru Senaryo 5: 1 soru Senaryo 6: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).