9. Sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.9.2.1

9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: Harita Uygulamaları Soruları

Harita bileşenleri, harita türleri, topoğrafya haritasında izohips okuma, uzaklık ve yerel saat hesapları.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı: COĞ.9.2.1
Bu sayfadaki soru: 3
Senaryolarda bu konudan: 1-2 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Mekânsal bilgi teknolojileri · Mekânın Aynası Haritalar

COĞ.9.2.1. Harita uygulamaları yapabilme

1. soru

Adanın topoğrafya haritası · 12 puan

Aşağıda bir adanın topoğrafya haritası verilmiştir. A ve B noktaları aynı doğu-batı doğrultusu üzerindedir.

1.14 puan
A ve B noktalarının yükseltisini yazınız ve iki nokta arasındaki kuş uçuşu uzaklığı haritadaki karelerden yararlanarak hesaplayınız.
1.24 puan
Adanın hangi yamacının daha dik olduğunu haritadan bir kanıtla açıklayınız.
1.34 puan
Adada bir liman kentinin ve geniş tarım alanlarının kurulması için hangi kıyının daha uygun olduğunu gerekçesiyle yazınız. Zirvenin A noktasına göre hangi yönde olduğunu belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 4

Örnek çözüm

A ve B noktalarının ikisi de 400 m eş yükselti eğrisi üzerindedir; yükseltileri 400 m’dir. İki nokta arasında 5,5 kare vardır; her kare 1 km olduğundan uzaklık yaklaşık 5,5 km’dir.

Puanlama

A ve B’nin yükseltisi: 400 m2 puan
Uzaklık: yaklaşık 5,5 km2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Doğu yamacı daha diktir. Eş yükselti eğrileri doğu yamacında birbirine çok yakın, batı yamacında ise aralıklıdır; eğriler sıklaştıkça kısa mesafede yükselti hızla değişir, yani eğim artar.

Puanlama

Doğu yamacını belirleme1 puan
Eğrilerin sıklığıyla gerekçelendirme3 puan

1.3 tam puan 4

Örnek çözüm

Batı kıyısı daha uygundur: Eğim az olduğu için kıyıda düzlükler geniştir; yerleşme, tarım ve ulaşım kolaydır. Doğu kıyısında yamaçlar denize dik iner (yalıyar oluşumuna uygun), düz alan yok denecek kadar azdır. Zirve A noktasının doğusundadır.

Puanlama

Batı kıyısını seçme1 puan
Eğimin az, düzlüklerin geniş olmasıyla gerekçelendirme2 puan
Zirve A’nın doğusunda1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Hangi harita türü? · 14 puan

Bir öğrenci grubu, ilçeleriyle ilgili verileri haritaya aktarmak istemektedir.

Haritaya aktarılacak veriler
	Haritada gösterilmek istenen
I	Her mahallenin nüfus yoğunluğu (km²’ye düşen kişi), yoğunluk arttıkça koyulaşan renklerle
II	İlçenin farklı yerlerindeki ölçüm istasyonlarına göre eşit sıcaklıktaki noktaları birleştiren çizgiler
III	Sabah saatlerinde mahallelerden şehir merkezine doğru giden araç sayısı, kalınlığı araç sayısını gösteren oklarla
IV	Her biri 100 hektar zeytinlik alanı temsil eden noktalar

2.18 puan
Her veri için kullanılacak harita türünü yazınız.
2.26 puan
Bu haritaların herhangi birinde bulunması gereken üç harita bileşenini yazarak her birinin işlevini belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 8

Örnek çözüm

I. Koroplet harita. II. İzoplet (eş değer çizgili) harita; sıcaklık için izoterm. III. Akış haritası. IV. Noktalama haritası.

Puanlama

I: koroplet2 puan
II: izoplet (izoterm)2 puan
III: akış2 puan
IV: noktalama2 puan

2.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Başlık: Haritanın konusunu ve gösterdiği yeri belirtir. Lejant (açıklama): Renk ve sembollerin anlamını açıklar. Ölçek: Haritadaki uzunlukların gerçekte kaç birime karşılık geldiğini gösterir. Yön oku: Kuzey yönünü gösterir. Koordinatlar: Yerin mutlak konumunu verir.

Puanlama

Birinci bileşen ve işlevi2 puan
İkinci bileşen ve işlevi2 puan
Üçüncü bileşen ve işlevi2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Doğudan batıya güneş · 9 puan

Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için doğudaki yerler Güneş’i daha önce görür. Bir boylam farkı, yerel saatte 4 dakikalık farka karşılık gelir. Türkiye’de ulusal saat olarak 45° Doğu boylamının yerel saati kullanılmaktadır.

Üç merkezin boylamları
Merkez	Boylam
K	27° Doğu
L	36° Doğu
M	44° Doğu

3.16 puan
M merkezinde yerel saat 07.00 iken K ve L merkezlerinde yerel saatin kaç olduğunu işlemleriyle bulunuz.
3.23 puan
Üç merkezde de ulusal saat aynı olduğu hâlde günlük hayatta hangi merkezde güneşin en geç doğacağını belirtiniz ve bu durumun bir etkisini yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 6

Örnek çözüm

M ile K arasında 44 − 27 = 17 boylam farkı vardır: 17 × 4 = 68 dk. K batıda olduğu için saati geridedir: 07.00 − 1 sa 8 dk = 05.52. M ile L arasında 44 − 36 = 8 boylam farkı vardır: 8 × 4 = 32 dk. L’de saat 07.00 − 32 dk = 06.28.

Puanlama

K: boylam farkı 17, süre 68 dk2 puan
K’de yerel saat 05.521 puan
L: boylam farkı 8, süre 32 dk2 puan
L’de yerel saat 06.281 puan

3.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Güneş en geç en batıdaki K merkezinde doğar. Ulusal saate göre okul ve iş saatleri aynı olduğu için K’de kış aylarında insanlar sabah hava daha karanlıkken yola çıkar; akşamları ise hava daha geç kararır.

Puanlama

K merkezini belirleme1 puan
Sabahların karanlık olması gibi uygun bir etki2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 2 soru Senaryo 3: 2 soru Senaryo 4: 1 soru Senaryo 5: 1 soru Senaryo 6: 2 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).