9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 2

Doğal: Dağlar, nemli hava kütleleri ve yağış, ormanlar, dereler, deniz. Beşerî: Çay tarımı ve tarım basamakları, dağınık evler, yol ve tüneller, yayla turizmi.

Düz alanların az ve yamaçların dik olması, evlerin yamaçlara dağınık kurulmasına ve tarımın basamaklarla yapılmasına yol açmıştır. Bol yağış ise çay tarımını mümkün kılmıştır.

Fiziki coğrafya: II (hidrografya), IV (biyocoğrafya). Beşerî coğrafya: I (nüfus coğrafyası), III (ekonomik coğrafya / sanayi coğrafyası), V (yerleşme coğrafyası).

Taşkın riski yüksek alanlar belirlenerek yeni yerleşim alanlarının bu sahaların dışında planlanmasında (yerleşme coğrafyası) ya da tarım arazilerinin sulama planlamasında kullanılabilir. Coğrafyanın bölümleri birbirinden kopuk değildir.

Doğal bileşenler: Az yağış, kireçtaşı (eriyebilen kayaç) ve yer altındaki boşluklar, yer altı suyu. Beşerî bileşenler: Çok su isteyen ürünlerin yetiştirilmesi, kuyu sayısının artması. Etkileşim: Fazla su isteyen tarım nedeniyle yer altından çok su çekilmiş, yer altı suyu seviyesi düşmüş; boşlukların tavanını taşıyan su kalkınca tavanlar çökmüş ve obruklar oluşmuştur.

Çiftçi: Damla ya da yağmurlama sulama kullanmak, iklime uygun az su isteyen ürünler yetiştirmek, izinsiz kuyu açmamak. Kamu kurumu: Kuyuları denetlemek ve su kullanımını ölçmek, modern sulama yöntemlerini desteklemek, obruk riski haritaları hazırlamak.

II yanlıştır: Batlamyus İlk Çağ’da (MS II. yüzyıl) yaşamıştır. V yanlıştır: Piri Reis, Amerika kıyılarını da gösteren dünya haritasını 1513’te, yani XVI. yüzyılda (Yeni Çağ’da) çizmiştir.

Ders kitabı daha güvenilirdir; forum ve kişisel blogların yazarı ve kaynağı çoğu zaman belli değildir, bilgileri denetlenmez. Doğrulama için ansiklopediler, üniversite (.edu.tr) ve kamu kurumu (.gov.tr) yayınları, bilimsel makaleler, kütüphanedeki akademik kitaplar kullanılabilir.

A ve B noktalarının ikisi de 400 m eş yükselti eğrisi üzerindedir; yükseltileri 400 m’dir. İki nokta arasında 5,5 kare vardır; her kare 1 km olduğundan uzaklık yaklaşık 5,5 km’dir.

Doğu yamacı daha diktir. Eş yükselti eğrileri doğu yamacında birbirine çok yakın, batı yamacında ise aralıklıdır; eğriler sıklaştıkça kısa mesafede yükselti hızla değişir, yani eğim artar.

Batı kıyısı daha uygundur: Eğim az olduğu için kıyıda düzlükler geniştir; yerleşme, tarım ve ulaşım kolaydır. Doğu kıyısında yamaçlar denize dik iner (yalıyar oluşumuna uygun), düz alan yok denecek kadar azdır. Zirve A noktasının doğusundadır.

M ile K arasında 44 − 27 = 17 boylam farkı vardır: 17 × 4 = 68 dk. K batıda olduğu için saati geridedir: 07.00 − 1 sa 8 dk = 05.52. M ile L arasında 44 − 36 = 8 boylam farkı vardır: 8 × 4 = 32 dk. L’de saat 07.00 − 32 dk = 06.28.

Güneş en geç en batıdaki K merkezinde doğar. Ulusal saate göre okul ve iş saatleri aynı olduğu için K’de kış aylarında insanlar sabah hava daha karanlıkken yola çıkar; akşamları ise hava daha geç kararır.

Balıkçılık ve deniz ürünleri; deniz altındaki enerji kaynaklarının araştırılıp işletilmesi; deniz ulaşımı ve ticaretin gelişmesi, limanlar; kıyılarda deniz turizmi.

Kıbrıs, Türkiye’nin güney kıyılarına çok yakındır ve Doğu Akdeniz’deki deniz yollarını denetleyebilecek bir konumdadır. Türkiye’nin güney limanlarına giden deniz yolları ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları açısından stratejik önem taşır; ayrıca adada yaşayan Kıbrıs Türkleri nedeniyle Türk dünyası için önemlidir.