9. Sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.9.3.1

9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: Hava Olaylarının Günlük Hayata Etkisi Soruları

Hava tahmini verilerinden günlük hayata etkiler çıkarma, aşırı hava olaylarına karşı önlem ve halk takvimi.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı: COĞ.9.3.1
Bu sayfadaki soru: 2
Senaryolarda bu konudan: 0-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Doğal sistemler ve süreçler · Hava Olayları ve Günlük Hayata Etkileri

COĞ.9.3.1. Hava olaylarının günlük hayata etkisini gözleme dayalı tahmin edebilme

1. soru

Üç günlük hava tahmini · 12 puan

Bir ilçe için meteoroloji kuruluşunun yayımladığı üç günlük hava tahmini aşağıda verilmiştir.

Üç günlük hava tahmini
Gün	En düşük / en yüksek sıcaklık	Hava	Rüzgâr	Uyarı
Pazartesi	8 °C / 19 °C	Açık	Hafif, 10 km/sa	Yok
Salı	6 °C / 12 °C	Gök gürültülü sağanak, yer yer dolu	Kuvvetli, 60 km/sa	Turuncu
Çarşamba	−2 °C / 9 °C	Parçalı bulutlu	Hafif	Sarı (zirai don)

1.16 puan
Okul, ilçe dışındaki bir müzeye gezi düzenleyecektir. Tahmine göre en uygun günü seçiniz ve diğer iki günü neden seçmediğinizi açıklayınız.
1.26 puan
Salı ve Çarşamba günlerinin bir meyve üreticisinin işine olası etkilerini belirterek üreticinin alabileceği birer önlemi yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Pazartesi en uygundur: Hava açık, rüzgâr hafif, uyarı yoktur. Salı sağanak, dolu ve kuvvetli rüzgâr nedeniyle yolculuk tehlikelidir (turuncu uyarı). Çarşamba sabah sıcaklık sıfırın altına düştüğü için yollarda buzlanma olabilir ve hava soğuktur.

Puanlama

Pazartesi’yi gerekçesiyle seçme2 puan
Salı’yı eleme gerekçesi2 puan
Çarşamba’yı eleme gerekçesi2 puan

1.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Salı: Dolu ve kuvvetli rüzgâr meyvelere ve ağaçlara zarar verebilir; dolu ağı gerilebilir, seralar sağlamlaştırılabilir. Çarşamba: Zirai don çiçek ve tomurcukları dondurabilir; bahçede rüzgâr pervanesi, yağmurlama ya da duman/ısıtıcı gibi dondan koruma yöntemleri kullanılabilir, fideler örtülebilir.

Puanlama

Salı: dolu/rüzgâr etkisi ve önlem3 puan
Çarşamba: don etkisi ve önlem3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Halk takvimi ve gözlem · 8 puan

Kaynak A

Anadolu’da halk, yüzyıllar boyunca hava olaylarını gözlemleyerek “halk takvimi” oluşturmuştur. Şubat sonu ile mart başında “cemre düşmesi” ile havanın ısınmaya başladığına inanılır. Mart ortasında görülen ve “kocakarı soğukları” denilen kısa süreli soğuklar, çiftçilere ekimi aceleye getirmemeleri gerektiğini hatırlatır.

Kaynak B

Günümüzde meteoroloji istasyonları, uydular ve radarlar sıcaklık, basınç, nem, rüzgâr ve yağışı sürekli ölçer. Bu ölçümler bilgisayar modelleriyle işlenerek günlük ve haftalık tahminler hazırlanır.

2.14 puan
Halk takviminin ve meteorolojik tahminin bilgiye ulaşma yollarını karşılaştırınız.
2.24 puan
Kaynak A’daki “kocakarı soğukları” uyarısının tarım faaliyetlerine nasıl yansıdığını açıklayarak bu bilginin bugün hâlâ neden değerli olabileceğine ilişkin bir yargıda bulununuz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Halk takvimi, uzun yıllar boyunca yapılan gözlem ve deneyimlerin kuşaktan kuşağa aktarılmasıyla oluşmuştur; genel eğilimleri anlatır ve kesin ölçüme dayanmaz. Meteorolojik tahmin ise aletlerle yapılan sürekli ölçümlere ve bilimsel modellere dayanır; belirli bir gün ve yer için daha kesin bilgi verir.

Puanlama

Halk takviminin gözlem ve deneyime dayandığını belirtme2 puan
Tahminin ölçüm ve bilimsel modellere dayandığını belirtme2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Çiftçiler havaların ısındığını görüp erken ekim yaparsa mart ortasındaki soğuklar filizleri dondurabilir; bu yüzden ekimi geciktirirler. Halk takvimi, yerel iklimle ilgili uzun süreli gözlemleri yansıttığı için bugün de çiftçilere fikir verir ve kültürel mirasın parçasıdır; ancak kararlarda meteorolojik tahminlerle birlikte kullanılmalıdır.

Puanlama

Erken ekimin dona karşı riskini açıklama2 puan
Halk takviminin değerine ilişkin gerekçeli yargı2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).