OYSS Rehber

9. Sınıf Fizik · 1. dönem 1. yazılı · FİZ.9.2.2

9. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı: Skaler ve Vektörel Nicelikler Soruları

Bir metindeki nicelikleri skaler ve vektörel olarak ayırma; sürat ile hız, alınan yol ile yer değiştirme farkı.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
FİZ.9.2.2
Bu sayfadaki soru
2
Senaryolarda bu konudan
0-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Kuvvet ve hareket · Skaler ve Vektörel Nicelikler

FİZ.9.2.2. Skaler ve vektörel nicelikleri karşılaştırabilme

1. soru

Gemi seyir defteri: skaler mi vektörel mi? · 11 puan

Bir geminin seyir defterine şunlar yazılmıştır:

  1. Gemi limandan çıkıp 2 saatte kuzeye doğru 20 km yer değiştirdi.
  2. Yolculuk boyunca geminin ortalama sürati 12 km/h oldu.
  3. Rüzgâr doğudan batıya doğru 30 km/h hızla esti.
  4. Geminin kütlesi 500 tondur.
  5. Su sıcaklığı 18 °C ölçüldü.
  6. Gemiyi limandan çekmek için halata batıya doğru 4000 N kuvvet uygulandı.
  1. 1.18 puan

    Her ifadedeki niceliği skaler ya da vektörel olarak sınıflandırınız ve gerekçesini yazınız.

  2. 1.23 puan

    Skaler ve vektörel niceliklerin bir benzerliğini ve iki farkını yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 8

Örnek çözüm

  • a) Yer değiştirme: vektörel (büyüklük 20 km ve yön kuzey). Süre (2 saat): skaler.
  • b) Ortalama sürat: skaler (yalnızca büyüklük).
  • c) Rüzgârın hızı: vektörel (büyüklük ve yön).
  • d) Kütle: skaler.
  • e) Sıcaklık: skaler.
  • f) Kuvvet: vektörel (4000 N, batıya).

Puanlama

  • Vektörel nicelikler (yer değiştirme, hız, kuvvet)3 puan
  • Skaler nicelikler (süre, sürat, kütle, sıcaklık)3 puan
  • Ayrımın gerekçesi: yön bilgisinin gerekip gerekmemesi2 puan

1.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Benzerlik: İkisi de sayısal bir büyüklük ve birimle ifade edilir. Farklar: Vektörel niceliklerin yönü vardır, skalerlerin yoktur; vektörel nicelikler ok (vektör) ile gösterilir, skalerler yalnızca sayı ve birimle.

Puanlama

  • Bir benzerlik1 puan
  • İki fark2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Aynı sürat, farklı hız · 9 puan

Düz bir yolda K aracı doğuya, L aracı batıya doğru 60 km/h ile ilerlemektedir. Ali: “İki aracın hızları eşittir, çünkü ikisi de 60 km/h ile gidiyor.” diyor.

  1. 2.15 puan

    Ali’nin önermesini sürat ve hız kavramlarıyla değerlendiriniz.

  2. 2.24 puan

    Bir koşucu 400 m’lik pistte bir tur atıp başladığı noktaya dönmüştür. Koşucunun aldığı yolu ve yer değiştirmesini karşılaştırarak skaler-vektörel farkını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Önerme yanlıştır. Süratleri eşittir (sürat skalerdir, yalnızca büyüklüğü vardır). Hız vektörel bir niceliktir; iki hızın eşit olması için büyüklükleri ve yönleri aynı olmalıdır. Yönleri zıt olduğundan hızları eşit değildir; birbirinin zıttıdır.

Puanlama

  • Süratlerin eşit olduğunu belirtmek2 puan
  • Hızların yön farkı nedeniyle eşit olmadığını açıklamak3 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Alınan yol 400 m’dir (skaler; izlenen yolun uzunluğu). Yer değiştirme sıfırdır (vektörel; ilk konumdan son konuma yönelmiş vektör, başlangıç ve bitiş aynı olduğundan sıfır).

Puanlama

  • Alınan yol 400 m, yer değiştirme 02 puan
  • Farkı skaler-vektörel tanımıyla açıklamak2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soruSenaryo 2: 1 soruSenaryo 3: 1 soruSenaryo 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Fizik Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).