9. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 5

• Optik: kamera merceği (ışığın kırılması).
• Termodinamik: pilin ısınması.
• Katı hâl fiziği: yarı iletken işlemci.
• Elektromanyetizma: titreşim motoru (elektrik akımı ve manyetik etki).
• Mekanik: düşmede ekrana etki eden darbe kuvveti.

Mekanik: ekrana etki eden kuvvetleri ve darbenin etkisini inceler. Ayrıca camın ve malzemenin dayanıklılığı katı hâl fiziğinin ilgi alanına girer. (Gerekçeli olarak bu iki alt daldan biri ya da ikisi kabul edilir.)

Görüşlerini kanıta dayandırmışlardır: İbnülheysem fikirlerini deney ve gözlemle sınamış, Newton yasalarını gözlemleri açıklayan matematiksel bir yapıyla sunmuş, Einstein kuramını önceki bilgiyi sorgulayarak kurmuştur. (Gözlem, deney ve matematiksel düşünmeye dayalı başka gerekçeli yanıtlar da kabul edilir.)

Bilimsel bilgi birikerek ilerler: Newton kendinden önceki bilim insanlarının çalışmalarından yararlandığını söyler. Einstein da Newton mekaniğini çöpe atmamış, onu yüksek hızlarda geçerli olacak şekilde genişletmiştir. Yeni kuramlar eski bilgiyi açıklayabildiği sınırlar içinde korur; bilimsel bilgi yeni kanıtlarla değişebilir ve gelişir.

• Sıcaklık: temel nicelik, SI birimi kelvin (K).
• Basınç: türetilmiş nicelik, SI birimi pascal (Pa = N/m²).
• Hız: türetilmiş nicelik, SI birimi m/s.
• Uzunluk (görüş mesafesi): temel nicelik, SI birimi metre (m).

18 km/h = 18 000 m / 3600 s = 5 m/s. 10 km = 10 000 m. 22 °C = 22 + 273 = 295 K (daha hassas olarak 295,15 K).

• a) Yer değiştirme: vektörel (büyüklük 20 km ve yön kuzey). Süre (2 saat): skaler.
• b) Ortalama sürat: skaler (yalnızca büyüklük).
• c) Rüzgârın hızı: vektörel (büyüklük ve yön).
• d) Kütle: skaler.
• e) Sıcaklık: skaler.
• f) Kuvvet: vektörel (4000 N, batıya).

Benzerlik: İkisi de sayısal bir büyüklük ve birimle ifade edilir. Farklar: Vektörel niceliklerin yönü vardır, skalerlerin yoktur; vektörel nicelikler ok (vektör) ile gösterilir, skalerler yalnızca sayı ve birimle.

Eşit: →K = →L (aynı büyüklük, 2 kare; aynı yön, sağa). Zıt: →M = −→K = −→L (aynı büyüklük, zıt yön). Başlangıç noktalarının farklı olması eşitliği bozmaz.

→N = 2→K (aynı yön, 4 kare). →P = −½→K (zıt yön, 1 kare). Genelleme: Bir vektör k gerçek sayısıyla çarpılınca büyüklüğü |k| katına çıkar; k > 0 ise yön aynı kalır, k < 0 ise yön ters döner.