OYSS Rehber

11. Sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.11.2.1

11. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: Web Tabanlı CBS ile Harita Uygulamaları Soruları

Katman, öz nitelik tablosu ve sorgulama ile harita okuma, çözümleme, çıkarım yapma ve basit harita oluşturma.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
COĞ.11.2.1
Bu sayfadaki soru
2
Senaryolarda bu konudan
1-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Mekânsal bilgi teknolojileri · Web Tabanlı CBS Uygulamaları

COĞ.11.2.1. Web tabanlı CBS aracılığı ile harita uygulamaları yapabilme

1. soru

Öz nitelik tablosunda sorgulama · 12 puan

Bir öğrenci, web tabanlı bir CBS uygulamasında bir ilin ilçelerini gösteren alan katmanını açmıştır. İlçelere tıklandığında görünen öz nitelik tablosunun bir bölümü aşağıdadır (kurgusal veri).

İlçelerin öz nitelik tablosu
İlçeNüfusYüz ölçümü (km²)Hastane sayısı
Merkez420 0001 4006
Ilıca36 0009001
Karapınar18 0001 2000
Yeşilova64 0008001
  1. 1.15 puan

    Her ilçenin nüfus yoğunluğunu hesaplayınız ve “nüfus yoğunluğu 40 kişi/km²’den fazla olan ilçeler” sorgusunun sonucunu yazınız.

  2. 1.25 puan

    Bu tabloyla oluşturulabilecek bir tematik haritanın türünü belirtiniz ve haritaya eklenecek bir katmanla yapılabilecek bir çıkarıma örnek veriniz.

  3. 1.32 puan

    Web tabanlı CBS’nin, bilgisayara kurulan masaüstü programlara göre bir üstünlüğünü ve kullanımında dikkat edilmesi gereken bir etik kuralı yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Merkez: 420 000 / 1 400 = 300 kişi/km². Ilıca: 36 000 / 900 = 40 kişi/km². Karapınar: 18 000 / 1 200 = 15 kişi/km². Yeşilova: 64 000 / 800 = 80 kişi/km². Sorgu sonucu: Merkez ve Yeşilova (Ilıca tam 40 olduğu için “fazla” koşulunu sağlamaz).

Puanlama

  • Dört ilçenin yoğunluklarının doğru hesaplanması3 puan
  • Sorgu sonucu: Merkez ve Yeşilova2 puan

1.2 tam puan 5

Örnek çözüm

Nüfus yoğunluğuna göre ilçeleri farklı renk tonlarıyla gösteren koroplet harita. Haritaya hastanelerin nokta katmanı ve yol katmanı eklenirse hastanesi olmayan Karapınar’dan en yakın hastaneye ulaşma süresi hesaplanabilir; yeni bir sağlık tesisi için öncelikli ilçe belirlenebilir.

Puanlama

  • Koroplet harita2 puan
  • Katman ekleyerek uygun bir çıkarım örneği3 puan

1.3 tam puan 2

Örnek çözüm

Üstünlük: İnternet bağlantısı olan her cihazdan (telefon, tablet) erişilebilir; veriler bulutta güncel tutulur ve birçok kullanıcı aynı haritayı paylaşabilir. Etik: Kişilere ait konum ve özel bilgiler izinsiz kullanılmamalı ve paylaşılmamalıdır; verinin kaynağı belirtilmelidir.

Puanlama

  • Web CBS’nin bir üstünlüğü1 puan
  • Uygun bir etik kural1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Güneş enerjisi santrali için yer · 8 puan

Bir öğrenci grubu, web tabanlı CBS’de bir güneş enerjisi santrali için uygun alanları bulmak üzere aşağıdaki katmanları açmıştır.

Kullanılan katmanlar
KatmanVeri türüÖlçüt
Güneşlenme süresiAlanYıllık güneşlenme süresi en yüksek olan alanlar
EğimAlanEğimi az olan, güneye bakan alanlar
Arazi kullanımıAlanTarım arazisi, orman ve koruma alanı dışındaki yerler
Enerji iletim hatlarıÇizgiHatta yakın alanlar
YerleşmelerNoktaYerleşmelere belirli bir mesafeden uzak alanlar
  1. 2.14 puan

    Katmanların üst üste bindirilmesiyle yapılan bu analizin nasıl sonuç vereceğini açıklayınız.

  2. 2.24 puan

    Arazi kullanımı ve enerji iletim hatları ölçütlerinin neden eklendiğini açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Her katmanda ölçütü sağlayan alanlar seçilir; katmanlar üst üste bindirildiğinde tüm ölçütleri aynı anda sağlayan ortak alanlar kalır. Bu alanlar santral için en uygun yerlerdir ve harita üzerinde ayrı bir renk ya da sembolle gösterilir.

Puanlama

  • Her katmanda ölçütü sağlayan alanların seçildiğini belirtme2 puan
  • Ortak alanların uygun yer olarak kaldığını açıklama2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Arazi kullanımı: Verimli tarım arazileri, ormanlar ve koruma alanları santral yüzünden kaybedilmemeli; doğal ve ekonomik kaynaklar korunmalıdır. İletim hatları: Üretilen elektriğin şebekeye aktarılması gerekir; hatta yakın olmak yeni hat maliyetini ve enerji kaybını azaltır.

Puanlama

  • Arazi kullanımı ölçütünün gerekçesi2 puan
  • İletim hattı ölçütünün gerekçesi2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).