OYSS Rehber

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 1. yazılı · TDE2.4

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı: Okuma Sürecini Değerlendirme Soruları

Metni kendi ölçütleriyle değerlendirme, karakterin yerine kendini koyma ve dil-üslubun anlama katkısını tartma.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
TDE2.4
Bu sayfadaki soru
2
Senaryolarda bu konudan
1-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

1. tema: bir diyeceğim var! · OKUMA • Tema içeriğine uygun bir Karagöz oyunu • Tema içeriğine uygun bir mektup • Ara Metin: Tema içeriğine uygun bir dilekçe

TDE2.4. “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerden hareketle okuma sürecini değerlendirebilme

1. soru

Karagöz bugün de güldürür mü? · 8 puan

Muhavereden bir bölüm

Hacivat: Ah, Karagöz’üm! Bugün pek münfail görünüyorsun.
Karagöz: Ne faili be? Ben bir şey yapmadım ki fail olayım!
Hacivat: Canım efendim, münfail yani gücenmiş, kırılmış demek istedim.
Karagöz: Kırılan bir şey yok, evdeki testi bile sapasağlam!
Hacivat: Aman efendim, gönlün kırılmış diyorum. Hem bak, bahar gelmiş, eşcar çiçek açmış…
Karagöz: Eşek mi açmış? Hangi eşek çiçek açar be adam!
Hacivat: Eşcar, yani ağaçlar Karagöz’üm!
Karagöz: Öyleyse şöyle Türkçe söylesene! Ağzındaki baklayı çıkar da konuş!

Geleneksel Karagöz muhaverelerinden esinlenerek OYSS Rehber tarafından yazılmıştır.
  1. 1.15 puan

    Muhavereyi kendi belirlediğiniz iki ölçüte (ör. gülmece, dil, ileti, güncellik) göre değerlendiriniz.

  2. 1.23 puan

    Kendinizi Hacivat’ın yerine koyarak Karagöz’ün yanlış anlamalarından sonra iletişimi düzeltmek için nasıl davranacağınızı yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Örnek: Gülmece: Ses benzerliğine dayalı yanlış anlamalar hâlâ güldürücüdür; ancak eski sözcükleri bilmeyen bir okur Hacivat’ın sözlerini açıklamasız anlamakta zorlanabilir. İleti: Anlaşılır konuşma ve dostluk iletisi bugün de geçerlidir; sınıfta yabancı kelimelerle konuşan arkadaşlarımızla yaşadığımız yanlış anlamalara benzer.

Puanlama

  • İki açık ölçüt belirleme2 puan
  • Ölçütlere göre metinden kanıtla değerlendirme3 puan

1.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Örnek: Karşımdakinin anlayacağı sade sözcükleri seçer, yabancı kökenli kelimeleri kullanmaz ya da hemen açıklardım; söylediğimi anlayıp anlamadığını sorardım ve onu küçümsemeden konuşurdum.

Puanlama

  • İletişimi düzeltmeye yönelik uygun ve gerekçeli davranış3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Gölge oyunu ve ekranlar · 7 puan

Karagöz, deriden yapılan ve boyanan figürlerin, arkadan ışık verilen beyaz bir perdeye yansıtılmasıyla oynatılan bir gölge oyunudur. Oyunu tek başına oynatan sanatçıya “hayalî” denir; hayalî bütün tiplerin seslerini kendisi çıkarır. Karagöz, UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi’nde yer almaktadır. Günümüzde özellikle bayramlarda ve okullarda Karagöz gösterileri düzenlenmektedir.

  1. 2.14 puan

    Karagöz’ün bir kültürel miras olarak korunmasının önemini iki gerekçeyle değerlendiriniz.

  2. 2.23 puan

    Karagöz ile günümüzün çizgi film ya da canlandırma (animasyon) ürünlerini bir benzerlik ve bir farklılık yönünden karşılaştırınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Karagöz, geçmiş dönemlerin dilini, şehir hayatını ve insan tiplerini günümüze taşır; toplumun ortak hafızasının parçasıdır. Ayrıca dili ustaca kullanmayı, mizahı ve hoşgörüyü öğretir; yeni kuşakların kendi kültürlerini tanımasına ve sevmesine katkı sağlar.

Puanlama

  • Birinci gerekçe2 puan
  • İkinci gerekçe2 puan

2.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Benzerlik: Her ikisi de çizilmiş/biçimlendirilmiş figürlerle hikâye anlatır, mizah ve abartılı tiplerden yararlanır. Farklılık: Karagöz canlı olarak tek bir sanatçı tarafından perde ve ışıkla oynatılır, seyirciyle aynı ortamdadır; animasyon ise önceden kaydedilmiş, teknolojik araçlarla üretilmiş bir üründür.

Puanlama

  • Geçerli bir benzerlik1 puan
  • Geçerli bir farklılık2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soruSenaryo 2: 1 soruSenaryo 3: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).