11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı: “Bir Diyeceğim Var!” Temasında Anlam Oluşturma Soruları

Karagöz, Hacivat’ın kullandığı “münfail” sözcüğünü “fail” (suçu işleyen), “kırılmış” sözünü eşyanın kırılması, “eşcar”ı ise “eşek” olarak anlar. Yanlış anlamalar, Hacivat’ın Arapça-Farsça kökenli, halkın bilmediği sözcükler kullanması ve Karagöz’ün bunları kendi bildiği, sesçe benzeyen sözcüklerle karıştırmasından doğar.

Hacivat, medrese görmüş, bilgili görünmeyi seven, kibar ve ağdalı bir dil kullanan biridir. Karagöz ise okumamış ama hazırcevap, açık sözlü, halkın konuşma dilini kullanan, saf görünse de zeki biridir; “Türkçe söylesene” diyerek anlaşılır konuşmayı savunur.

İnsanlar eğitim, kültür ve kişilik bakımından birbirinden farklı olsalar da bir arada yaşayabilir, tartışsalar bile dostluklarını sürdürebilirler. Farklılıklar dostluğa engel değildir.

Karagöz, özellikle Osmanlı İstanbul’unda gelişmiştir. Şehirde farklı bölgelerden ve topluluklardan insanlar bir arada yaşadığı için oyunda da farklı ağızlarla konuşan, farklı meslek ve yaşam biçimlerine sahip tipler yer alır. Oyun, dönemin çok renkli şehir hayatını ve bu insanların birbirine katlanarak yaşamasını yansıtır.

Amaç: Torununun mektubuna cevap vermek, hâl hatır sormak, özlemini dile getirmek ve öğüt vermek. Öğüt: İnsanları dinlemeden yargılamamak, sözü yerinde ve doğru kullanmak; çünkü doğru söz kavgayı bitirir.

Dede, elle yazılmış mektubun yazanın emeğini ve kişiliğini taşıdığını, bu yüzden “insanın kendinden bir parça” olduğunu düşünür. Örnek görüş: Katılıyorum; el yazısı ve zaman ayrılarak yazılmış satırlar daha samimi ve kalıcıdır. (Gerekçeli karşı görüş de kabul edilir: hızlı iletişimin de değeri vardır vb.)