OYSS Rehber

9. Sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.9.1.2

9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: Kimyasal Maddelerin Güvenli Kullanımı Soruları

Evde ve laboratuvarda kimyasal maddelerin hatalı kullanımından doğan problemler, piktogramlar ve çözüm önerileri.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
KİM.9.1.2
Bu sayfadaki soru
2
Senaryolarda bu konudan
0-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Kimya Hayattır

KİM.9.1.2. Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilme

1. soru

Temizlik ürünlerini karıştırmanın tehlikesi · 10 puan

Banyoyu daha iyi temizlemek isteyen biri çamaşır suyu ile tuz ruhunu (hidroklorik asit çözeltisi) aynı kovada karıştırmıştır. Kısa süre sonra keskin kokulu, sarı-yeşil renkli bir gaz oluşmuş; kişi öksürmeye ve gözlerinde yanma hissetmeye başlamıştır. Bu karışımda zehirli klor gazı (Cl2) oluşur.

  1. 1.14 puan

    Bu olaydaki problemi ve problemin nedenini kısaca özetleyiniz.

  2. 1.26 puan

    Kişinin o an yapması gerekenleri ve bu tür kazaların önlenmesi için iki öneriyi yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Problem: Zehirli klor gazı solunarak solunum yolları ve gözler zarar görmüştür. Neden: Farklı temizlik ürünleri karıştırılmış, aralarında tepkime gerçekleşmiştir; kapalı ve havasız bir ortamda çalışılmıştır.

Puanlama

  • Problemi (zehirli gazın solunması) belirlemek2 puan
  • Nedeni (ürünlerin karıştırılması, tepkime) belirlemek2 puan

1.2 tam puan 6

Örnek çözüm

O an: Ortamı hemen terk etmek, temiz havaya çıkmak, ortamı havalandırmak; gözleri bol suyla yıkamak; şikâyet sürerse sağlık kuruluşuna başvurmak (Türkiye’de acil durumlarda 112). Önleme: Temizlik ürünlerini asla karıştırmamak; ürün etiketlerini ve tehlike işaretlerini okumak; temizliği havadar ortamda ve eldivenle yapmak.

Puanlama

  • O an yapılması gereken (temiz hava, havalandırma, yıkama)3 puan
  • İki geçerli önleme önerisi3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Laboratuvarda tehlike işaretleri · 12 puan

Bir laboratuvardaki dört şişenin etiketinde şu tehlike işaretleri (piktogramlar) bulunmaktadır:

Şişelerin etiketindeki piktogramlar
ŞişePiktogramın görünüşüAnlamı
1AlevAlevlenir (yanıcı)
2Bir yüzeye ve bir ele damlayan sıvıAşındırıcı (korozif)
3Kuru kafa ve çapraz kemiklerAkut toksik (zehirli)
4Kurumuş ağaç ve ölü balıkÇevre için tehlikeli
  1. 2.18 puan

    Her şişe için, kullanırken alınması gereken birer güvenlik önlemi yazınız.

  2. 2.24 puan

    Bir öğrenci 4 numaralı şişede kalan az miktardaki maddeyi “çok az kaldı, bir şey olmaz” diyerek lavaboya dökmüştür. Bu davranışı değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 8

Örnek çözüm

  • 1: Alevden, kıvılcımdan ve ısı kaynağından uzak tutmak.
  • 2: Eldiven, gözlük ve önlük kullanmak; ciltle temas ettirmemek.
  • 3: Yutmamak, solumamak; çeker ocakta ve koruyucu ekipmanla çalışmak.
  • 4: Lavaboya dökmemek; atık kabında toplamak.

Puanlama

  • 1: alevden ve ısıdan uzak tutmak2 puan
  • 2: eldiven, gözlük, önlük; ciltle temas ettirmemek2 puan
  • 3: yutmamak, solumamak; çeker ocak2 puan
  • 4: lavaboya dökmemek, atık kabı2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Davranış yanlıştır. Çevre için tehlikeli maddeler az miktarda da olsa atık suya karışır ve sudaki canlılara zarar verir; atıklar birikerek etkisini artırır. Bu tür maddeler ayrı atık kaplarında toplanmalı ve kurallara uygun bertaraf edilmelidir.

Puanlama

  • Davranışın yanlış olduğunu belirtmek1 puan
  • Çevreye etkisini ve doğru atık yöntemini açıklamak3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soruSenaryo 3: 1 soruSenaryo 4: 1 soruSenaryo 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).