9. Sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.9.1.1

9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: Kimya ve Günlük Hayat Soruları

Evdeki ürünlerin kimyasal nitelikleri, kimyanın sağlık ve teknolojiye katkısı, kimyanın alt disiplinleri.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı: KİM.9.1.1
Bu sayfadaki soru: 2
Senaryolarda bu konudan: 0-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Kimya Hayattır

KİM.9.1.1. Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme

1. soru

Evdeki ürünler ve kimya · 12 puan

Bir öğrenci evindeki bazı ürünlerin etiketlerini inceleyerek aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır.

Evdeki ürünler ve içerikleri
Ürün	Etikette dikkat çeken içerik	Kullanım amacı
Çamaşır suyu	Sodyum hipoklorit	Ağartma, mikrop öldürme
Diş macunu	Sodyum florür	Diş çürüklerini önleme
Kabartma tozu	Sodyum bikarbonat (NaHCO₃)	Hamuru kabartma
Sirke	Asetik asit	Yemeklerde tat, kireç çözme

1.16 puan
Kabartma tozunun hamuru nasıl kabarttığını ve sirkenin kireci nasıl çözdüğünü kimyasal değişimle ilişkilendirerek açıklayınız.
1.26 puan
Tablodaki ürünlerden yola çıkarak kimya biliminin günlük hayata iki katkısını değerlendiriniz; bu ürünlerden birinin dikkatsiz kullanımının yaratabileceği bir sağlık riskini yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Kabartma tozu ısıtıldığında ya da asitle karşılaştığında kimyasal tepkimeye girer ve karbon dioksit gazı açığa çıkar; gaz kabarcıkları hamuru kabartır. Sirkedeki asetik asit, kirecin ana bileşeni olan kalsiyum karbonatla tepkimeye girer; suda çözünen ürünler oluşur ve kireç temizlenir (bu sırada da CO₂ gazı çıkar).

Puanlama

Kabartma tozunda CO₂ gazı oluşumu ve kabarmanın nedeni3 puan
Sirkenin asidik yapısıyla kirecin tepkimeye girmesi3 puan

1.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Katkılar (iki örnek): hijyen ve hastalıkların önlenmesi (çamaşır suyunun mikrop öldürmesi), ağız ve diş sağlığı (florürün çürükleri önlemesi), gıda hazırlama (kabartma tozu). Risk: Çamaşır suyu cilde ve göze zarar verir, başka temizlik ürünleriyle karıştırılırsa zehirli gazlar oluşabilir.

Puanlama

İki geçerli katkı, ürünle ilişkilendirilmiş4 puan
Geçerli bir sağlık riski2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Kimyanın alt disiplinleri ve Türk bilim insanları · 9 puan

Aşağıda kimyacıların yaptığı bazı çalışmalar verilmiştir:

Bir içme suyu örneğindeki kurşun miktarını ölçmek
Karbon temelli yeni bir ilaç molekülü sentezlemek
Bir tepkimede açığa çıkan enerjiyi ve tepkimenin hızını incelemek
Vücuttaki enzimlerin ve DNA’nın yapısını incelemek
Pillerde kullanılan metal oksitlerin yapısını incelemek

2.15 puan
Her çalışmayı ilgili olduğu kimya alt disipliniyle (analitik, organik, anorganik, fizikokimya, biyokimya) eşleştiriniz.
2.24 puan
Aziz Sancar, DNA onarım mekanizmaları üzerine yaptığı çalışmalarla 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü almıştır. Oktay Sinanoğlu, atom ve moleküllerdeki elektronların davranışını kuramsal (teorik) olarak incelemiştir. Bu iki bilim insanının çalışmalarını hangi alt disiplinlerle ilişkilendirirsiniz? Gerekçesiyle yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 5

Örnek çözüm

a) analitik kimya, b) organik kimya, c) fizikokimya, d) biyokimya, e) anorganik kimya.

Puanlama

a) analitik kimya1 puan
b) organik kimya1 puan
c) fizikokimya1 puan
d) biyokimya1 puan
e) anorganik kimya1 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Aziz Sancar: biyokimya (canlıdaki DNA ve onu onaran enzimler). Oktay Sinanoğlu: fizikokimya (kuramsal/kuantum kimyası; elektronların davranışı fizik ilkeleriyle incelenir).

Puanlama

Aziz Sancar: biyokimya, gerekçesiyle2 puan
Oktay Sinanoğlu: fizikokimya, gerekçesiyle2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 2: 1 soru Senaryo 3: 1 soru Senaryo 4: 1 soru Senaryo 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).