10. Sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.10.1.1

10. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: Kimyasal Değişimin Kanıtları Soruları

Gaz çıkışı, renk değişimi, katı oluşumu ve enerji değişimi; fiziksel değişimle karşılaştırma ve tanecik düzeyinde açıklama.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı: KİM.10.1.1
Bu sayfadaki soru: 2
Senaryolarda bu konudan: 0-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Kimyasal Tepkimeler

KİM.10.1.1. Kimyasal değişimlere ilişkin kanıtları belirlemeye yönelik bilimsel gözlem yapabilme

1. soru

Kimyasal mı, fiziksel mi? Kanıtı ne? · 12 puan

Gümüş bir kolyenin zamanla kararması
Sirkeye karbonat eklenince köpürmesi
Buzun avuçta erimesi ve avucun soğuması
Mumun yanması
Berrak kireç suyuna pipetle üflenince suyun bulanıklaşması
Demir bir çivinin nemli ortamda paslanması

1.18 puan
Her olayın kimyasal mı fiziksel mi olduğunu belirtiniz; kimyasal olanlar için gözlenebilir bir kanıt yazınız.
1.24 puan
(c) olayında da sıcaklık değişimi (enerji değişimi) olmaktadır. Enerji değişiminin tek başına kimyasal değişimin kesin kanıtı olmadığını bu örnekle açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 8

Örnek çözüm

a) Kimyasal: renk değişimi (kararma).
b) Kimyasal: gaz çıkışı (kabarcıklar).
c) Fiziksel: madde aynı kalır (su), yalnızca hâli değişir.
d) Kimyasal: ısı ve ışık açığa çıkması.
e) Kimyasal: yeni bir katının (bulanıklık) oluşması.
f) Kimyasal: renk değişimi, yeni bir katının (pas) oluşması.

Puanlama

Altı olayın kimyasal/fiziksel sınıflandırması3 puan
Beş kimyasal olay için doğru kanıtlar5 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Buz erirken çevreden ısı alır ama su molekülleri değişmez; yalnızca katı hâlden sıvı hâle geçer. Enerji değişimi hâl değişimlerinde de görüldüğünden, kimyasal değişime karar vermek için yeni bir maddenin oluştuğunu gösteren başka kanıtlar (gaz, renk, katı oluşumu) ya da taneciklerin değişip değişmediği incelenmelidir.

Puanlama

Hâl değişiminde de enerji değiştiğini ve maddenin aynı kaldığını açıklamak4 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Kireç suyu deneyi: bulanıklığın tanecik açıklaması · 8 puan

Bir öğrenci berrak kireç suyuna (Ca(OH)₂ çözeltisi) pipetle nefesini üflemiş; bir süre sonra çözelti bulanıklaşmış, beklettiğinde kabın dibinde beyaz bir katı toplanmıştır. Gerçekleşen tepkime:

Ca(OH)₂(suda) + CO₂(g) → CaCO₃(k) + H₂O(s)

2.14 puan
Deneyde kimyasal değişimin kanıtı nedir? Bu kanıtın nefesteki hangi maddeyi gösterdiğini açıklayınız.
2.24 puan
Bulanıklığın oluşmasını tanecikler düzeyinde (atomların yeniden düzenlenmesi) açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Kanıt: suda çözünmeyen yeni bir katının (kalsiyum karbonat) oluşması; bulanıklık ve beyaz çökelti. Bu, nefesteki karbon dioksitin kireç suyuyla tepkimeye girdiğini gösterir.

Puanlama

Yeni katı oluşumu (bulanıklık) kanıtı2 puan
Nefesteki CO₂’nin varlığını göstermesi2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Tepkimede CO₂ molekülleri ile Ca(OH)₂’den gelen tanecikler arasındaki bağlar kırılır, atomlar yeniden düzenlenerek CaCO₃ ve H₂O oluşur. Atomların türü ve sayısı korunur; yalnızca birbirlerine bağlanma biçimleri değişir. Oluşan CaCO₃ suda çözünmediği için katı tanecikler olarak görünür hâle gelir.

Puanlama

Bağların kırılıp atomların yeniden düzenlendiğini belirtmek2 puan
Atom türü ve sayısının korunduğunu belirtmek1 puan
CaCO₃’ün çözünmediği için katı olarak görüldüğünü açıklamak1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 2: 1 soru Senaryo 3: 1 soru Senaryo 4: 1 soru Senaryo 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).