5. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 1

Gözlemlerin hepsinde olaylar belirli bir sırayla, aksamadan ve tekrar tekrar gerçekleşmektedir. Genelleme: Evrendeki olaylar rastgele değil, belli bir düzen, ölçü ve plan içinde işler.

Ayetlerde güneşin ve ayın kendi yörüngelerinde hareket ettiği, birbirine yetişemediği, gecenin gündüzü geçemediği; bu düzenin Allah’ın takdiri olduğu bildirilir. Bu, Ahmet’in gece ile gündüzün aksamadan birbirini izlediği gözlemiyle (I) örtüşür.

Ayete göre birden fazla ilah olsaydı her biri farklı şekilde yönetmek isteyeceği için evrenin düzeni bozulurdu. Evrendeki düzenin hiç bozulmadan sürmesi, evreni yaratan ve yöneten tek bir ilah olduğunu, yani Allah’ın bir olduğunu gösterir.

Tevhit, Allah’ın bir ve tek olduğuna, O’nun eşi, benzeri ve ortağı bulunmadığına inanmaktır. İslam’ın bütün inanç esasları ve ibadetleri yalnızca Allah’a inanmaya ve yalnızca O’na kulluk etmeye dayandığı için tevhit İslam’ın temel inanç esasıdır.

İnsandan evrene tekrar tekrar dikkatle bakması, onu gözlemleyip düşünmesi istenir. Bu gözlem insana yaratılışta hiçbir uyumsuzluk ve düzensizlik olmadığını gösterir; böylece insan bu kusursuz düzeni yaratanın Allah olduğu, O’nun varlığı ve birliği sonucuna ulaşır.

Suyu, elektriği ve yiyecekleri israf etmemek; ağaçlara, bitkilere ve hayvanlara zarar vermemek, onları korumak; çevreyi kirletmemek, çöplerini uygun yerlere atmak. Bu davranışlar Allah’ın yarattığı düzene saygı göstermenin ve ona emanet gibi bakmanın gereğidir.

Öğrenci, planlı ve düzenli bir yapının (köprü) mutlaka onu yapan birini gerektirdiğinden yola çıkmıştır. Evren köprüden çok daha büyük ve düzenli olduğuna göre o da kendiliğinden oluşamaz; onu yaratan bir yaratıcı, yani Allah vardır.

Allah’a inanan kişi O’nun her şeyi gördüğünü ve bildiğini bilir; bu yüzden kimse görmese de dürüst davranır, başkasının hakkını yemez, yalan söylemez. Örneğin markette fazla verilen para üstünü geri verir. Bu davranışlar toplumda güveni ve huzuru artırır.

I: Semi (her şeyi işiten). II: Kadir (her şeye gücü yeten). III: Alîm (her şeyi hakkıyla bilen).

Yemeğe başlarken, ders çalışmaya, yola çıkmaya ya da güzel bir işe başlarken besmele çekilir. Besmelede Rahman ve Rahîm isimleri geçer; bu isimler Allah’ın yarattıklarına olan merhametini anlatır.

Rahman: Dünyada ayırt etmeksizin bütün varlıklara merhamet eden. Rahîm: Merhameti sınırsız olan, ahirette müminlere merhamet eden. (Ayette ayrıca Allah’ın gaybı ve görünen âlemi bildiği belirtilir; Alîm ismi de kabul edilir.)

Rahman ve Rahîm isimleri Allah’ın bütün yarattıklarına merhametini anlatır. Bu isimleri bilen insan da canlılara merhametli davranmaya çalışır; öğrencilerin kuşlara ve kedilere sahip çıkması bu merhametin davranışa yansımasıdır. Benzer örnek: Sokak hayvanlarına su kabı koymak, yaşlı bir komşunun alışverişine yardım etmek, hasta bir arkadaşı ziyaret etmek.

Allah birdir, tektir; Samed’dir, yani her şey O’na muhtaçtır, O hiçbir şeye muhtaç değildir; doğmamış ve doğurmamıştır; hiçbir şey O’na denk ve benzer değildir. Bu özelliklerden ikisi kabul edilir.

İhlas; samimiyet, içtenlik, bir işi yalnızca Allah rızası için yapmak demektir. Özet: Allah bir ve tektir. Her şey O’na ihtiyaç duyar, O ise hiçbir şeye ihtiyaç duymaz. O’nun ne çocuğu ne anne babası vardır; O’na benzeyen ya da O’na denk olan hiçbir şey yoktur.

Namazlarda, dualarda, Kur’an okunurken, mezarlık ziyaretlerinde ya da vefat eden yakınlar için okunan dualarda.

Farz: beş vakit namaz, cuma namazı, cenaze namazı. Vacip: vitir namazı, bayram namazları. Nafile: teravih namazı.

Namaz; akıllı ve ergenlik çağına gelmiş (büluğa ermiş) her Müslümana farzdır.