OYSS Rehber

11. Sınıf Fizik · 1. dönem 1. yazılı · FİZ.11.1.4

11. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı: Newton’ın Hareket Yasaları Soruları

Eylemsizlik, F = m · a veri setinden ivme-kuvvet-kütle ilişkisi, etki-tepki; yaygın yanlış önermeleri sınama.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
FİZ.11.1.4
Bu sayfadaki soru
3
Senaryolarda bu konudan
2-2 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Kuvvet ve hareket · Newton'ın Hareket Yasaları

FİZ.11.1.4. Newton'ın Hareket Yasaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme

1. soru

Arabaya etki eden kuvvet ve ivme verileri · 10 puan

Sürtünmesiz yatay bir rayda bir deney arabasına farklı büyüklükte yatay net kuvvetler uygulanıp ivmeler ölçülmüştür.

Net kuvvet ve ivme ölçümleri
Net kuvvet (N)2468
İvme (m/s²)0,51,01,52,0
  1. 1.14 puan

    Net kuvvet ile ivme arasındaki ilişkiyi belirleyiniz ve arabanın kütlesini bulunuz.

  2. 1.24 puan

    Arabanın üzerine 4 kg’lık bir yük konup 4 N’luk net kuvvet uygulanıyor. İvmeyi bulunuz ve kütle ile ivme arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

  3. 1.32 puan

    Bulgularınızı Newton’ın 2. yasası olarak tek bir matematiksel modelle ifade ediniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Kuvvet iki katına çıkınca ivme de iki katına çıkar: ivme net kuvvetle doğru orantılıdır. F / a = 2 / 0,5 = 4 ⇒ m = 4 kg.

Puanlama

  • Doğru orantı ilişkisi2 puan
  • m = 4 kg2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Toplam kütle 8 kg: a = 4 / 8 = 0,5 m/s². Aynı net kuvvette kütle iki katına çıkınca ivme yarıya iner; ivme kütleyle ters orantılıdır.

Puanlama

  • a = 0,5 m/s²2 puan
  • Ters orantı ilişkisi2 puan

1.3 tam puan 2

Örnek çözüm

F_net = m · a: net kuvvet, kütle ile ivmenin çarpımına eşittir; ivme net kuvvet yönündedir.

Puanlama

  • F_net = m · a ve ivmenin net kuvvet yönünde olması2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Uzay istasyonunda itilen alet: eylemsizlik ve etki-tepki · 10 puan

Uzay istasyonunda havada süzülen 80 kg’lık bir astronot, önünde duran 2 kg’lık bir aleti eliyle itiyor. Alet astronottan uzaklaşıyor, astronot da ters yönde hareket etmeye başlıyor. İstasyonun içinde aletin hareketini etkileyen başka bir kuvvet yoktur.

  1. 2.13 puan

    Astronot eli aletten ayrıldıktan sonra aletin nasıl hareket edeceğini Newton’ın 1. yasasıyla açıklayınız.

  2. 2.24 puan

    İtme sırasında astronotun alete ve aletin astronota uyguladığı kuvvetleri büyüklük ve yön bakımından karşılaştırınız. Astronotun neden geriye doğru hareket ettiğini açıklayınız.

  3. 2.33 puan

    Alet mi astronot mu daha büyük ivme kazanır? Hesap yapmadan gerekçelendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 3

Örnek çözüm

Alete artık net kuvvet etki etmez; eylemsizlik yasasına göre alet aynı hız ve doğrultuda, sabit hızla hareketini sürdürür (bir yere çarpana kadar).

Puanlama

  • Net kuvvet sıfır olduğu için sabit hızla devam ettiğini açıklamak3 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Newton’ın 3. yasasına göre kuvvetler eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür (etki-tepki). Alet de astronotu ters yönde ittiği için astronot geriye doğru harekete geçer. Etki ve tepki farklı cisimlere etki ettiğinden birbirini dengelemez.

Puanlama

  • Eşit büyüklük, zıt yön2 puan
  • Kuvvetlerin farklı cisimlere etki ettiğini ve dengelemediğini belirtmek2 puan

2.3 tam puan 3

Örnek çözüm

Alet. Kuvvetlerin büyüklükleri eşittir; ivme kütleyle ters orantılı olduğundan kütlesi küçük olan alet çok daha büyük ivme kazanır.

Puanlama

  • Alet, eşit kuvvet ve ters orantı gerekçesiyle3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Newton yasaları: yaygın yanlışları sınama · 10 puan

  1. 310 puan
    1. I.Hareket eden bir cisme mutlaka hareket yönünde bir net kuvvet etki ediyordur.
    2. II.Sabit hızla inen bir paraşütçüye etki eden net kuvvet sıfırdır.
    3. III.Etki ve tepki kuvvetleri eşit ve zıt olduğu için birbirini dengeler.
    4. IV.Aynı net kuvvet altında kütlesi büyük olan cismin ivmesi küçüktür.
    5. V.Masada duran bir kitaba hiç kuvvet etki etmez.

    Her önermenin doğru mu yanlış mı olduğunu Newton yasalarıyla gerekçelendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

3 tam puan 10

Örnek çözüm

  • I. Yanlış. Sabit hızla hareket eden cisme net kuvvet etki etmez (1. yasa).
  • II. Doğru. Hız sabitse ivme sıfırdır; F_net = m · a = 0. Ağırlık ile hava direnci dengelenmiştir.
  • III. Yanlış. Etki ve tepki farklı cisimlere etki eder; aynı cisim üzerinde toplanmadıkları için dengelemezler (3. yasa).
  • IV. Doğru. a = F_net / m; F_net sabitken m büyüdükçe a küçülür (2. yasa).
  • V. Yanlış. Kitaba ağırlığı ve masanın tepki kuvveti etki eder; bu kuvvetler dengelendiği için net kuvvet sıfırdır.

Puanlama

  • I: yanlış, gerekçesiyle2 puan
  • II: doğru, gerekçesiyle2 puan
  • III: yanlış, gerekçesiyle2 puan
  • IV: doğru, gerekçesiyle2 puan
  • V: yanlış, gerekçesiyle2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soruSenaryo 2: 2 soruSenaryo 3: 2 soruSenaryo 4: 2 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Fizik Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).