11. Sınıf Fizik · 1. dönem 1. yazılı · FİZ.11.1.3

11. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı: İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket Soruları

Hareketi yatay (sabit hız) ve düşey (serbest düşme) bileşenlere ayırma; tepe noktası, uçuş süresi, menzil; 30° ve 60° ile eşit menzil.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı: FİZ.11.1.3
Bu sayfadaki soru: 3
Senaryolarda bu konudan: 2-2 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Kuvvet ve hareket · İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket

FİZ.11.1.3. İki boyutta sabit ivmeli hareket ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme

1. soru

Masadan yatay hızla çıkan bilye · 11 puan

0,8 m yüksekliğindeki bir masanın kenarından bir bilye yatay doğrultuda 2 m/s hızla çıkıyor. Aynı anda masanın kenarından ikinci bir bilye ilk hızsız serbest bırakılıyor. Hava direnci ihmal ediliyor (g = 10 m/s²). Birinci bilyenin 0,1 s aralıklarla konumları aşağıda gösterilmiştir.

1.14 puan
Birinci bilyenin yatay ve düşey doğrultudaki hareketlerinin türünü şekildeki konumlara dayanarak açıklayınız.
1.24 puan
Birinci bilyenin yere düşme süresini ve masanın kenarından ne kadar uzağa düştüğünü bulunuz.
1.33 puan
İkinci bilye yere birinciden önce mi, sonra mı, aynı anda mı düşer? Hareketin bileşenlerinin bağımsızlığıyla açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Yatayda eşit sürelerde eşit uzaklıklar (her 0,1 s’de 0,2 m) alınır: sabit hızlı hareket (yatayda kuvvet yoktur). Düşeyde eşit sürelerde alınan yollar artar (0,05; 0,15; 0,25; 0,35 m): ilk hızı sıfır olan sabit ivmeli hareket, yani serbest düşme.

Puanlama

Yatayda sabit hızlı hareket, gerekçesiyle2 puan
Düşeyde serbest düşme (sabit ivmeli), gerekçesiyle2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Düşeyde: 0,8 = ½ · 10 · t² ⇒ t² = 0,16 ⇒ t = 0,4 s. Yatayda: x = 2 · 0,4 = 0,8 m.

Puanlama

t = 0,4 s2 puan
x = 0,8 m2 puan

1.3 tam puan 3

Örnek çözüm

Aynı anda (0,4 s’de) düşer. Yatay hız düşey hareketi etkilemez; iki bilyenin de düşeyde ilk hızı sıfırdır ve ikisi de aynı ivmeyle aynı yüksekliği düşer.

Puanlama

Aynı anda düştüklerini belirtmek1 puan
Bileşenlerin bağımsızlığıyla gerekçelendirmek2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Futbol vuruşu: 3-4-5 üçgeniyle bileşenler · 12 puan

Bir futbolcu yerdeki topa vuruyor; top 25 m/s hızla, hız vektörü yatayla α açısı yapacak şekilde havalanıyor (sinα = 0,6, cosα = 0,8). Hava direnci ihmal ediliyor, g = 10 m/s². Top yine yere düşüyor.

2.13 puan
İlk hızın yatay ve düşey bileşenlerini bulunuz.
2.26 puan
Topun tepe noktasına çıkış süresini, en büyük yüksekliğini ve yere düştüğü yatay uzaklığı bulunuz.
2.33 puan
Tepe noktasında topun hızı ve ivmesi nedir?

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 3

Örnek çözüm

v_x = 25 · 0,8 = 20 m/s; v_y = 25 · 0,6 = 15 m/s (3-4-5 üçgeni: 15-20-25).

Puanlama

v_x = 20 m/s ve v_y = 15 m/s3 puan

2.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Tepe noktasında düşey hız 0: 0 = 15 − 10t ⇒ t = 1,5 s. Yükseklik = 15 · 1,5 − ½ · 10 · 1,5² = 22,5 − 11,25 = 11,25 m. Uçuş süresi 2 · 1,5 = 3 s; yatay uzaklık 20 · 3 = 60 m.

Puanlama

Tepeye çıkış süresi 1,5 s2 puan
En büyük yükseklik 11,25 m2 puan
Yatay uzaklık 60 m2 puan

2.3 tam puan 3

Örnek çözüm

Hız yalnızca yatay bileşenden oluşur: 20 m/s, yatay. İvme hareketin her anında olduğu gibi 10 m/s², aşağı yönde.

Puanlama

Tepe noktasında hız 20 m/s (sıfır değil)2 puan
İvme 10 m/s² aşağı1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Fıskiye: 30° ve 60° açılarla eşit menzil · 12 puan

Bir parktaki iki fıskiyeden su, yer seviyesinden 20 m/s hızla çıkmaktadır. Birinci fıskiyede suyun hız vektörü yatayla 30°, ikincisinde 60° açı yapmaktadır. Hava direnci ihmal ediliyor, g = 10 m/s².

3.18 puan
Her iki fıskiye için suyun havada kalma süresini, en büyük yüksekliğini ve yere düştüğü uzaklığı bulunuz (√3 ≈ 1,73).
3.24 puan
Sonuçlarınızdan, aynı hızla çıkan suyun açısı ile yere düştüğü uzaklık arasında bir genelleme yapınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 8

Örnek çözüm

30 ve 60 derecelik fıskiyelerin karşılaştırması
	30°	60°
v_x (m/s)	20 · cos30° = 10√3 ≈ 17,3	20 · cos60° = 10
v_y (m/s)	20 · sin30° = 10	20 · sin60° = 10√3 ≈ 17,3
Havada kalma (s)	2 · 10 / 10 = 2	2 · 10√3 / 10 = 2√3 ≈ 3,46
En büyük yükseklik (m)	10² / 20 = 5	300 / 20 = 15
Uzaklık (m)	10√3 · 2 = 20√3 ≈ 34,6	10 · 2√3 = 20√3 ≈ 34,6

Puanlama

Hız bileşenleri (özel üçgenle)2 puan
Havada kalma süreleri 2 s ve 2√3 s2 puan
En büyük yükseklikler 5 m ve 15 m2 puan
Uzaklıkların ikisi de 20√3 ≈ 34,6 m2 puan

3.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Açılar toplamı 90° olan (birbirini 90°’ye tamamlayan) iki doğrultuda aynı hızla çıkan cisimler aynı uzaklığa düşer: büyük açıda düşey bileşen büyüktür (daha uzun süre havada kalır) ama yatay bileşen küçüktür; çarpımları aynı çıkar. Büyük açılı olan daha yükseğe çıkar.

Puanlama

Tümler açılarda eşit uzaklık genellemesi2 puan
Süre ve yatay hızın etkisiyle açıklamak2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru Senaryo 3: 2 soru Senaryo 4: 2 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Fizik Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).