6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 3

Dede aynı aile grubunda kalmıştır ama rolü değişmiştir: Çocukken ailenin çocuğuydu; yetişkinlikte kendi ailesini kurup baba oldu; bugün torunları olduğu için dede rolündedir. Grup aynı kalsa da kişinin o gruptaki rolü yaşla birlikte değişir.

Çocukken sorumlulukları azdı: anne babasının sözünü dinlemek, ödevlerini yapmak, ev işlerinde küçük yardımlar. Baba olunca sorumlulukları arttı: ailesinin geçimini sağlamak, çocuklarının bakımı, eğitimi ve güvenliğiyle ilgilenmek. Yaş ilerledikçe sorumluluklar artmıştır.

İnsanın dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri hayatı boyunca değişir; bazı gruplardan ayrılır, yeni gruplara katılır. Bu doğal bir süreçtir.

• Tıp fakültesi: üniversite öğrencisi.
• Hastane: doktor.
• Afet gönüllüleri grubu: gönüllü.

Öğrenci olarak eğitim alma hakkı vardır; derslerine çalışmak, okul kurallarına uymak sorumluluğudur. Doktor olunca çalışma ve ücret alma hakkı olur; hastaları muayene edip tedavi etmek, insan sağlığını korumak gibi çok daha ağır sorumluluklar taşır. Rol değişince hak ve sorumluluklar da değişir.

I: dil. II: din (bayramlaşma geleneğiyle birlikte). III: tarih. IV: sanat. V: gelenek-görenek.

Örnek (III): 18 Mart’ta Çanakkale şehitlerini anmak, ülkenin dört bir yanındaki insanlara ortak bir geçmişi ve vatan için yapılan fedakârlığı hatırlatır. Aynı tarihi paylaştığını hisseden insanlar birbirine daha sıkı bağlanır, “biz” duygusu güçlenir. Seçilen durumla tutarlı benzer açıklamalar kabul edilir.

Uygulanabilir değildir: Evlerde kimin ekmeği çöpe attığını denetlemek mümkün değildir. Ceza korkusu insanlarda israfın neden yanlış olduğuna dair bilinç de oluşturmaz.

Örnek (Nehir): Öneri faydalıdır; bayat ekmek çöpe gitmez, aile bütçesine katkı sağlanır, israfın önüne geçilir. Geliştirme: Tarifler okulun dijital panosunda ve sosyal medya hesabında da paylaşılabilir, velilerle “bayat ekmekten yemek” etkinliği yapılabilir. Örnek (Bora): Öğrenci ihtiyacı kadar yiyerek israfı azaltır; geliştirme olarak artan ekmekler için kantinde ayrı bir toplama kutusu konup hayvan barınaklarına ulaştırılabilir.

Karadeniz: Rusya, Ukrayna, Romanya. Akdeniz: KKTC, Lübnan, Filistin, Mısır, Libya. (Bulgaristan, Gürcistan, Suriye ve Yunanistan hem kara hem deniz komşumuzdur.)

Türkiye Asya ve Avrupa kıtalarında yer alır: Anadolu Asya’da, Trakya Avrupa’dadır; Akdeniz’in karşısında Afrika kıtasına da yakındır. Fark: Okyanuslar kıtaları birbirinden ayıran çok büyük su kütleleridir; denizler daha küçüktür ve çoğunlukla kara parçalarıyla çevrilidir ya da okyanusların kıyıya sokulmuş bölümleridir.

Mavi Vatan, Türkiye’nin Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’deki deniz yetki alanlarını ifade eder. Üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizin bu alanlardaki balıkçılık, ulaşım ve enerji gibi hak ve çıkarlarını korumak, egemenliğini ve bağımsızlığını savunmak açısından önemlidir.

Paraleller: Ekvator’a paralel hayalî dairelerdir; başlangıç paraleli Ekvator’dur (0°); Ekvator’dan kutuplara doğru boyları kısalır. Meridyenler: Kutup noktalarını birleştiren hayalî yarım çemberlerdir; başlangıç meridyeni Greenwich’ten geçer (0°); hepsinin boyu eşittir ve kutuplarda birleşirler. Bu özelliklerden biri kabul edilir.

A noktası 38° kuzey paraleli ile 35° doğu meridyeninin kesiştiği yerdedir.

B noktası 44° kuzey paralelindedir. Türkiye’nin en kuzey noktası 42° kuzey paralelindedir; 44° daha kuzeyde kaldığı için B noktası Türkiye toprakları içinde olamaz.