OYSS Rehber

11. Sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.11.1.4

11. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: Standart Oluşum Entalpileri Soruları

ΔH° = Σ ΔH°f(ürünler) − Σ ΔH°f(tepkenler); propan, etanol, kireç taşı, termit ve glukoz örnekleri; önermeleri sınama.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
KİM.11.1.4
Bu sayfadaki soru
4
Senaryolarda bu konudan
1-3 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Enerji

KİM.11.1.4. Kimyasal tepkimelerin standart tepkime entalpilerini standart oluşum entalpi verilerini kullanarak tahmin edebilme

1. soru

Propan ve etanolün yanma entalpileri · 9 puan

Standart oluşum entalpileri
MaddeCO2(g)H2O(s)C3H8(g)C2H5OH(s)O2(g)
ΔH°f (kJ/mol)−393,5−285,8−103,8−277,70
  1. 1.15 puan

    C3H8(g) + 5O2(g) → 3CO2(g) + 4H2O(s) tepkimesinin standart entalpi değişimini hesaplayınız. Hesabınızda kullandığınız bağıntıyı yazınız.

  2. 1.24 puan

    C2H5OH(s) + 3O2(g) → 2CO2(g) + 3H2O(s) tepkimesinin ΔH° değerini hesaplayınız ve iki yakıtı mol başına açığa çıkan enerji bakımından karşılaştırınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

ΔH° = Σ ΔH°f(ürünler) − Σ ΔH°f(tepkenler) = [3(−393,5) + 4(−285,8)] − [(−103,8) + 5 · 0] = (−1180,5 − 1143,2) + 103,8 = −2219,9 kJ.

Puanlama

  • Bağıntıyı doğru kurmak (O₂ için 0)2 puan
  • ΔH° ≈ −2220 kJ3 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

ΔH° = [2(−393,5) + 3(−285,8)] − (−277,7) = (−787 − 857,4) + 277,7 = −1366,7 kJ. Mol başına propan (≈ 2220 kJ) etanolden (≈ 1367 kJ) daha çok enerji açığa çıkarır.

Puanlama

  • ΔH° ≈ −1367 kJ3 puan
  • Mol başına karşılaştırma1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Kireç taşı ve karbon monoksit: önermeleri verilerle sınama · 10 puan

Standart oluşum entalpileri
MaddeCaCO3(k)CaO(k)CO2(g)CO(g)
ΔH°f (kJ/mol)−1206,9−635,1−393,5−110,5

Tepkime I: CaCO3(k) → CaO(k) + CO2(g)
Tepkime II: 2CO(g) + O2(g) → 2CO2(g)

  1. 210 puan
    1. I.Kireç taşının ayrışması (I) bir ayrışma tepkimesi olduğu için kesinlikle ekzotermiktir.
    2. II.Tepkime I’in ΔH° değeri yaklaşık +178 kJ’dir.
    3. III.Tepkime II’de açığa çıkan ısı, 1 mol CO yandığında açığa çıkan ısının iki katıdır.
    4. IV.Bir tepkimenin ΔH° değeri, tepkenlerin oluşum entalpilerinin toplamına eşittir.

    Tepkimelerin ΔH° değerlerini hesaplayarak önermelerin hangilerinin veriye dayalı ve geçerli olduğunu belirleyiniz; geçersizleri düzeltiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2 tam puan 10

Örnek çözüm

ΔH°(I) = [(−635,1) + (−393,5)] − (−1206,9) = +178,3 kJ (endotermik). ΔH°(II) = 2(−393,5) − 2(−110,5) = −787 + 221 = −566 kJ.

  • I. Geçersiz ve veriye dayalı değil: hesap +178,3 kJ verir, tepkime endotermiktir (kireç ancak ısıtılarak ayrışır).
  • II. Geçerli: hesapla doğrulanır.
  • III. Geçerli: 2 mol CO için −566 kJ; 1 mol CO için −283 kJ.
  • IV. Geçersiz: ΔH° = Σ ΔH°f(ürünler) − Σ ΔH°f(tepkenler).

Puanlama

  • ΔH°(I) = +178,3 kJ2 puan
  • ΔH°(II) = −566 kJ2 puan
  • I: geçersiz, gerekçesiyle1,5 puan
  • II: geçerli1,5 puan
  • III: geçerli, gerekçesiyle1,5 puan
  • IV: geçersiz, doğru bağıntıyla1,5 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Termit tepkimesi ve elementlerin oluşum entalpisi · 8 puan

Demir yolu raylarının kaynağında kullanılan termit tepkimesinde alüminyum, demir(III) oksitle tepkimeye girer ve erimiş demir oluşur:

Fe2O3(k) + 2Al(k) → Al2O3(k) + 2Fe(k)

Standart oluşum entalpileri
MaddeFe2O3(k)Al2O3(k)Al(k)Fe(k)
ΔH°f (kJ/mol)−824,2−1675,700
  1. 3.13 puan

    Al(k) ve Fe(k) için ΔH°f değerlerinin neden sıfır olduğunu açıklayınız.

  2. 3.25 puan

    Tepkimenin ΔH° değerini hesaplayınız ve sonucun raylarda kaynak yapmak için neden uygun olduğunu açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 3

Örnek çözüm

Standart oluşum entalpisi, 1 mol bileşiğin standart koşullardaki en kararlı hâldeki elementlerinden oluşması sırasındaki entalpi değişimidir. En kararlı hâldeki bir element zaten kendisidir; oluşması için bir değişim gerekmez, bu yüzden ΔH°f = 0 kabul edilir.

Puanlama

  • Kararlı hâldeki elementler için ΔH°f = 0 gerekçesi3 puan

3.2 tam puan 5

Örnek çözüm

ΔH° = [(−1675,7) + 2 · 0] − [(−824,2) + 2 · 0] = −851,5 kJ. Çok büyük miktarda ısı açığa çıkar; bu ısı oluşan demiri eritebilecek kadar yüksek sıcaklık sağlar, erimiş demir ray uçlarını birleştirir.

Puanlama

  • ΔH° = −851,5 kJ3 puan
  • Büyük ısının erimiş demir sağladığını açıklamak2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

4. soru

Glukozun enerjisi: hesap ile besin değerini karşılaştırma · 9 puan

Hücresel solunumun toplam tepkimesi:

C6H12O6(k) + 6O2(g) → 6CO2(g) + 6H2O(s)

Standart oluşum entalpileri
MaddeC6H12O6(k)CO2(g)H2O(s)
ΔH°f (kJ/mol)−1273,3−393,5−285,8

Glukozun mol kütlesi 180 g/mol’dür.

  1. 4.15 puan

    Tepkimenin ΔH° değerini hesaplayınız.

  2. 4.24 puan

    Besin etiketlerinde karbonhidratlar için ortalama 17 kJ/g değeri kullanılır. Hesapladığınız değeri gram başına enerjiye çevirerek bu ortalama değerle karşılaştırınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

4.1 tam puan 5

Örnek çözüm

ΔH° = [6(−393,5) + 6(−285,8)] − (−1273,3) = (−2361 − 1714,8) + 1273,3 = −2802,5 kJ.

Puanlama

  • Bağıntıyı doğru kurmak2 puan
  • ΔH° ≈ −2802,5 kJ3 puan

4.2 tam puan 4

Örnek çözüm

2802,5 / 180 ≈ 15,6 kJ/g. Etiketlerdeki 17 kJ/g değerine yakındır; etiket değeri farklı karbonhidratların ortalamasıdır (ör. nişasta gibi karbonhidratlar gram başına glukozdan biraz daha fazla enerji verir). Sonuç, besinlerin vücutta yanmaya benzer bir tepkimeyle enerji verdiğini destekler.

Puanlama

  • ≈ 15,6 kJ/g2 puan
  • Ortalama değerle anlamlı karşılaştırma2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 3 soruSenaryo 2: 2 soruSenaryo 3: 3 soruSenaryo 4: 1 soruSenaryo 5: 3 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).