OYSS Rehber

11. Sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.11.1.3

11. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: Bağ Enerjileri ve Entalpi Soruları

Kırılan ve oluşan bağların enerjilerinden ΔH’yi modelleme; endotermik ve ekzotermik genellemesi; azotun düşük etkinliği.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
KİM.11.1.3
Bu sayfadaki soru
2
Senaryolarda bu konudan
1-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Enerji

KİM.11.1.3. Bağ enerjileri temelinde tepkimelerin entalpi değişimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

1. soru

Bağ enerjilerinden entalpi değişimi modeli · 11 puan

Ortalama bağ enerjileri
BağH–HCl–ClH–ClC–HO=OC=OO–H
Enerji (kJ/mol)436243431413498799463

Deneysel olarak H2(g) + Cl2(g) → 2HCl(g) tepkimesinin entalpi değişimi yaklaşık −184 kJ’dir.

  1. 1.15 puan

    Bağ kırmak için enerji gerektiğini, bağ oluşurken enerji açığa çıktığını düşünerek ΔH için bir matematiksel model yazınız. Modelinizi HCl oluşumu için test ediniz.

  2. 1.26 puan

    Modelinizi metanın yanmasına uygulayınız: CH4(g) + 2O2(g) → CO2(g) + 2H2O(g). Tepkimenin endotermik mi ekzotermik mi olduğunu modelinizle genelleyiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Model: ΔH = Σ(kırılan bağların enerjileri) − Σ(oluşan bağların enerjileri). HCl için: kırılan 436 + 243 = 679 kJ; oluşan 2 · 431 = 862 kJ; ΔH = 679 − 862 = −183 kJ. Deneysel değere (−184 kJ) çok yakındır; küçük fark, bağ enerjilerinin ortalama değer olmasından kaynaklanır.

Puanlama

  • ΔH = Σ kırılan − Σ oluşan modeli2 puan
  • HCl için −183 kJ hesabı2 puan
  • Deneysel değerle karşılaştırma1 puan

1.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Kırılan: 4 C–H + 2 O=O = 4 · 413 + 2 · 498 = 1652 + 996 = 2648 kJ. Oluşan: 2 C=O + 4 O–H = 2 · 799 + 4 · 463 = 1598 + 1852 = 3450 kJ. ΔH = 2648 − 3450 = −802 kJ; ekzotermik. Genelleme: Oluşan bağların enerjileri toplamı kırılanlarınkinden büyükse ΔH negatiftir (ekzotermik); küçükse pozitiftir (endotermik).

Puanlama

  • Kırılan bağlar 2648 kJ1 puan
  • Oluşan bağlar 3450 kJ1 puan
  • ΔH = −802 kJ, ekzotermik2 puan
  • İşarete göre genelleme2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Azot neden kolay tepkimeye girmez? · 10 puan

Ortalama bağ enerjileri
BağN≡NH–HN–HH–II–IO=O
Enerji (kJ/mol)945436391299151498
  1. 2.16 puan

    N2(g) + 3H2(g) → 2NH3(g) ve 2HI(g) → H2(g) + I2(g) tepkimelerinin ΔH değerlerini bağ enerjilerinden hesaplayınız ve her birini endotermik ya da ekzotermik olarak sınıflandırınız.

  2. 2.24 puan

    Havanın yaklaşık %78’i azot gazı olduğu hâlde azotun oksijenle kolayca tepkimeye girmemesini tablodaki verilerle açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 6

Örnek çözüm

NH₃: kırılan 945 + 3 · 436 = 2253 kJ; oluşan 6 · 391 = 2346 kJ; ΔH = 2253 − 2346 = −93 kJ, ekzotermik.

HI ayrışması: kırılan 2 · 299 = 598 kJ; oluşan 436 + 151 = 587 kJ; ΔH = 598 − 587 = +11 kJ, endotermik.

Potansiyel enerjiTepkime koordinatıTepkenlerÜrünlerΔH

Puanlama

  • NH₃ için ΔH = −93 kJ, ekzotermik3 puan
  • HI ayrışması için ΔH = +11 kJ, endotermik3 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

N≡N üçlü bağının enerjisi (945 kJ/mol) tablodaki en büyük değerdir. Tepkimenin başlaması için önce bu çok güçlü bağın kırılması gerekir; bu da çok büyük enerji ister. Bu yüzden azot olağan koşullarda oksijenle kolayca tepkime vermez (şimşek gibi çok yüksek enerjili ortamlarda tepkime gerçekleşebilir).

Puanlama

  • Üçlü bağın enerjisinin çok yüksek olduğunu belirtmek2 puan
  • Bağ kırılmasının büyük enerji gerektirdiğini açıklamak2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soruSenaryo 2: 1 soruSenaryo 3: 1 soruSenaryo 4: 1 soruSenaryo 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).