11. Sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.11.1.2

11. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: Maddelerin Enerji Kaynağı Olma Potansiyeli Soruları

Yakıtları gram başına enerjiyle karşılaştırma, kuruyemiş yakma deneyinde değişkenler, besinlerin enerjisi, hidrojen.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı: KİM.11.1.2
Bu sayfadaki soru: 3
Senaryolarda bu konudan: 1-2 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Enerji

KİM.11.1.2. Maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin hipotezler oluşturabilme

1. soru

Hangi yakıt daha iyi enerji kaynağı? · 10 puan

Bazı yakıtların yanma entalpileri ve mol kütleleri
Yakıt	Yanma ürünleri	Açığa çıkan enerji (kJ/mol)	Mol kütlesi (g/mol)
H₂	H₂O	286	2
Metan (CH₄)	CO₂, H₂O	890	16
Propan (C₃H₈)	CO₂, H₂O	2220	44
Etanol (C₂H₅OH)	CO₂, H₂O	1367	46

1.16 puan
Ece: “Mol başına en çok enerjiyi propan verdiğine göre en iyi yakıt propandır.” diyor. Her yakıtın gram başına verdiği enerjiyi hesaplayarak Ece’nin önermesini değerlendiriniz.
1.24 puan
Sera gazı açısından yakıtları karşılaştırınız. Hidrojenin bir enerji kaynağı olarak avantajını ve kullanımına dair bir problemi yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

H₂: 286 / 2 = 143 kJ/g; CH₄: 890 / 16 ≈ 55,6 kJ/g; C₃H₈: 2220 / 44 ≈ 50,5 kJ/g; etanol: 1367 / 46 ≈ 29,7 kJ/g.

Önerme eksiktir. Yakıtlar kütleyle taşınıp kullanıldığından gram başına enerji daha anlamlı bir ölçüttür; buna göre en çok enerjiyi hidrojen, sonra metan verir. Mol başına enerji tek başına “en iyi yakıt” kararı için yetmez.

Puanlama

Dört gram başına enerji değeri4 puan
Ölçüte göre değerlendirme (hidrojen en yüksek)2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Metan, propan ve etanolün yanmasında sera gazı CO₂ oluşur; hidrojen yandığında yalnızca su oluşur, CO₂ çıkmaz. Avantaj: gram başına en yüksek enerji ve sera gazı oluşturmaması. Problem (biri yeterli): doğada serbest hâlde bulunmadığından üretilmesi için enerji gerekir; çok hafif bir gaz olduğundan depolanması ve taşınması zordur; yanıcıdır, güvenli kullanım gerektirir.

Puanlama

Hidrojenin CO₂ oluşturmadığını belirtmek2 puan
Geçerli bir kullanım problemi2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Kuruyemiş yakma deneyi: değişkenler ve sonuç · 10 puan

Bir öğrenci grubu, 1’er gram ceviz, fındık, badem ve kuru üzümü sırayla yakıp her birinin alevinde, aynı kaptaki 50 g suyu ısıtmıştır. Suyun sıcaklık artışları şöyledir:

1 g besinin yakılmasıyla suyun sıcaklık artışı
Besin (1 g)	Ceviz	Fındık	Badem	Kuru üzüm
Sıcaklık artışı (°C)	12	11	9	5

2.16 puan
Grubun araştırma sorusunu ve hipotezini yazınız; bağımsız, bağımlı ve kontrol değişkenlerini belirleyiniz.
2.24 puan
Verilere dayanarak bir önerme yazınız. Ölçülen değerlerin besinlerin gerçek enerjisinden düşük çıkmasının bir nedenini belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Araştırma sorusu: “Eşit kütledeki farklı kuruyemişlerin yanmasıyla açığa çıkan enerji besin türüne göre değişir mi?” Hipotez (örnek): “Yağ oranı yüksek kuruyemişler daha fazla enerji verir.” Bağımsız değişken: besinin türü. Bağımlı değişken: suyun sıcaklık artışı. Kontrol değişkenleri: besinin kütlesi (1 g), suyun kütlesi (50 g), suyun ilk sıcaklığı, kap ve düzenek, kabın alevden uzaklığı.

Puanlama

Araştırılabilir soru ve hipotez2 puan
Bağımsız ve bağımlı değişken2 puan
En az üç kontrol değişkeni2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Önerme: Eşit kütlede ceviz ve fındık en fazla, kuru üzüm en az enerji vermiştir; yağ oranı yüksek kuruyemişler daha iyi enerji kaynağıdır. Neden: açığa çıkan ısının bir kısmı havaya, kaba ve düzeneğe gider; besin tam yanmayabilir.

Puanlama

Verilere dayalı önerme2 puan
Isı kaybı ya da eksik yanma gerekçesi2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Atıştırmalığın enerjisi: besin etiketinden hesap · 8 puan

Besinlerin vücutta oksijenle tepkimeye girerek parçalanması, yakıtların yanmasına benzer biçimde enerji açığa çıkarır. Ortalama değerler: yağ 37 kJ/g, karbonhidrat 17 kJ/g, protein 17 kJ/g.

Bir atıştırmalığın besin değeri
Bileşen	Miktar (g)
Yağ	20
Karbonhidrat	50
Protein	8

3.14 puan
Atıştırmalığın toplam enerji değerini hesaplayınız.
3.24 puan
Mert: “Atıştırmalığın kütlesinin çoğu karbonhidrat olduğuna göre enerjisinin çoğu da karbonhidrattan gelir.” diyor. Hesabınıza dayanarak bu önermeyi değerlendiriniz ve yağların enerji kaynağı olma potansiyelini karşılaştırınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 4

Örnek çözüm

20 · 37 + 50 · 17 + 8 · 17 = 740 + 850 + 136 = 1726 kJ.

Puanlama

Her bileşenin enerjisini hesaplamak2 puan
Toplam 1726 kJ2 puan

3.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Karbonhidrat 850 kJ ile enerjinin yaklaşık yarısını verir (850 / 1726 ≈ %49); yağ 20 g olduğu hâlde 740 kJ verir. Önerme tam doğru değildir: Yağ, gram başına karbonhidratın iki katından fazla enerji verir (37 / 17 ≈ 2,2); az kütlesine rağmen enerjinin büyük bölümünü sağlar.

Puanlama

Enerji paylarını karşılaştırmak2 puan
Yağın gram başına daha çok enerji verdiğini açıklamak2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru Senaryo 3: 1 soru Senaryo 4: 2 soru Senaryo 5: 2 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).