OYSS Rehber

7. Sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · FB.7.1.3

7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı: Uzay Araştırmalarının Yol Açabileceği Problemler Soruları

Uzay çöpü gibi problemleri yapılandırma, veriye dayalı tahmin ve çözüm önerilerini değerlendirme.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
FB.7.1.3
Bu sayfadaki soru
2
Senaryolarda bu konudan
0-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: uzay çağı · Türkiye ve Uzay Araştırmaları

FB.7.1.3. Uzay araştırmalarının yol açabileceği problemleri çözebilme

1. soru

Uzay çöpü problemi · 8 puan

Görev süresi dolmuş uydular, roket parçaları ve küçük metal parçalar Dünya’nın çevresinde çok yüksek hızlarla dolanmaya devam eder. Bu parçalara uzay çöpü denir. Uzay çöplerinin sayısı her yıl uydu fırlatıldıkça artmaktadır. Küçük bir parça bile çalışan bir uyduya ya da uzay istasyonuna çarparsa ciddi hasara yol açabilir.

  1. 1.14 puan

    Metne göre uzay çöplerinin yol açabileceği iki problemi özetleyiniz. Uydu fırlatma sayısı artmaya devam ederse ne olabileceğine dair bir tahminde bulununuz.

  2. 1.24 puan

    Uzay çöpü problemine yönelik iki çözüm önerisi yazınız ve önerilerinizden birinin uygulanabilirliğini değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Problemler: Çalışan uydulara ve uzay istasyonuna çarparak hasar verebilir, astronotların can güvenliğini tehlikeye atabilir; iletişim ve hava tahmini gibi hizmetler aksayabilir. Tahmin: Fırlatmalar arttıkça çöp sayısı ve çarpışma olasılığı artar; çarpışmalar yeni parçalar oluşturarak çöpü daha da çoğaltabilir.

Puanlama

  • İki problem2 puan
  • Veriye dayalı tahmin2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Öneriler: Görevi biten uyduların atmosfere indirilip yakılması; çöpleri toplayan özel araçlar geliştirilmesi; uydu sayısının ülkeler arasında anlaşmalarla sınırlandırılması; çöplerin izlenip uyduların yolunun değiştirilmesi. Değerlendirme (örnek): Çöp toplama araçları etkili olabilir ama pahalıdır ve çok küçük parçaları toplamak zordur.

Puanlama

  • İki uygun çözüm önerisi2 puan
  • Bir önerinin uygulanabilirliğini (olumlu/olumsuz yönleriyle) değerlendirme2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Görevi biten uyduya ne yapılmalı? · 10 puan

Görev süresi dolmak üzere olan bir iletişim uydusu için mühendisler üç seçeneği tartışmaktadır.

Görevi biten uydu için seçenekler
SeçenekNe yapılır?
AUydunun kalan yakıtıyla yörüngesi alçaltılır; uydu atmosfere girip sürtünmeyle ısınarak büyük ölçüde yanar.
BUydu, çalışan uyduların bulunmadığı daha yüksek bir yörüngeye itilir ve orada bırakılır.
CUyduya hiçbir şey yapılmaz; bulunduğu yörüngede dolanmaya devam eder.
  1. 2.14 puan

    C seçeneğinin hangi probleme yol açabileceğini açıklayınız.

  2. 2.26 puan

    A ve B seçeneklerinin birer olumlu ve birer olumsuz yönünü yazınız. Size göre en uygun seçeneği gerekçesiyle belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Uydu, çalışan uyduların arasında kontrolsüz bir uzay çöpü olarak dolanmaya devam eder; onlara çarpma tehlikesi oluşturur ve çarpışırsa daha çok parçaya ayrılarak uzay çöpünü artırır.

Puanlama

  • Uydunun uzay çöpüne dönüşmesi2 puan
  • Çalışan uydulara çarpma ya da yeni parçalar oluşturma tehlikesi2 puan

2.2 tam puan 6

Örnek çözüm

  • A: Olumlu: Uydu yörüngeden tamamen kalkar, uzay çöpü oluşturmaz. Olumsuz: Tamamen yanmayan büyük parçalar yeryüzüne düşebilir; bu yüzden düşüşün ıssız bir okyanus bölgesine yönlendirilmesi gerekir. Yakıt ayırmak gerekir.
  • B: Olumlu: Çalışan uyduların yolundan çekilir, onlar için tehlike azalır. Olumsuz: Uydu uzayda kalmaya devam eder; zamanla o yörüngede de çöp birikir.
  • Seçim: Gerekçesi açıkça yazıldığı sürece A ya da B kabul edilir (ör. “A; çünkü çöp uzayda hiç kalmaz.”).

Puanlama

  • A’nın olumlu ve olumsuz yönü2 puan
  • B’nin olumlu ve olumsuz yönü2 puan
  • Gerekçeli seçim2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 2: 1 soruSenaryo 3: 1 soruSenaryo 4: 1 soruSenaryo 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).