6. Sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · FB.6.2.1
Aynı doğrultudaki kuvvetlerin yönü ve büyüklüğü; aynı ve zıt yönlü kuvvetlerin bileşkesini bulma ve çizme.
Son güncelleme:
Bir bakışta
Resmî öğrenme çıktısı
2. ünite: kuvvetin etkisinde hareket · Bileşke Kuvvet
FB.6.2.1. Bir cisme etki eden aynı doğrultudaki kuvvetler arasındaki ilişkileri açıklayarak bileşke kuvveti yapılandırabilme
Halat çekme yarışı · 7 puan
Bir halat çekme yarışında takımların uyguladığı kuvvetler aşağıdadır. Bütün kuvvetler aynı doğrultudadır.
| Takım | Çektiği yön | Oyuncuların kuvvetleri |
|---|---|---|
| Mavi | Sola | 150 N, 120 N, 100 N |
| Kırmızı | Sağa | 200 N, 180 N |
Her takımın uyguladığı toplam kuvveti ve halata etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü bulunuz.
Kalabalık olan Mavi takımın neden yarışı kazanamayacağını bileşke kuvvetle açıklayınız.
1.1 tam puan 5
Örnek çözüm
Mavi: 150 + 120 + 100 = 370 N sola (aynı yönlü kuvvetler toplanır). Kırmızı: 200 + 180 = 380 N sağa. Zıt yönlü kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır: bileşke 380 − 370 = 10 N, büyük kuvvetin yönünde, yani sağa.
Puanlama
1.2 tam puan 2
Örnek çözüm
Sonucu oyuncu sayısı değil, kuvvetlerin büyüklükleri belirler. Kırmızı takımın toplam kuvveti daha büyük olduğu için bileşke kuvvet sağa doğrudur; halat Kırmızı takıma doğru hareket eder.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Kutuyu itmek ve çekmek · 8 puan
Bir kutuya iki farklı durumda aynı doğrultuda iki kuvvet uygulanmaktadır.
Her durumda bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü bulunuz.
İki durumdan yola çıkarak aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesini bulmaya yönelik bir genelleme yazınız.
2.1 tam puan 4
Örnek çözüm
1. durum: aynı yönlü kuvvetler toplanır, 30 + 20 = 50 N sağa. 2. durum: zıt yönlü kuvvetler çıkarılır, 30 − 20 = 10 N sağa.
Puanlama
2.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Aynı yönlü kuvvetlerin bileşkesi, kuvvetlerin büyüklükleri toplanarak bulunur ve yönü kuvvetlerle aynıdır. Zıt yönlü kuvvetlerin bileşkesi, büyük kuvvetten küçük kuvvet çıkarılarak bulunur ve yönü büyük kuvvetin yönündedir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Sorular OYSS Rehber tarafından Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).