5. Sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · FB.5.1.4
Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketleri ve hacimsel büyüklüklerini temsil eden model kurma ve geliştirme.
Son güncelleme:
Bir bakışta
Resmî öğrenme çıktısı
1. ünite: gökyüzündeki komşularımız ve biz · Dünya’mız ve Gökyüzündeki Komşularımız
FB.5.1.4. Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve hacimsel büyüklüklerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme
Güneş, Dünya ve Ay’ın büyüklük modeli · 8 puan
Bir öğrenci grubu Güneş, Dünya ve Ay’ı temsil etmek için üç malzeme seçecektir.
| Malzeme | Yaklaşık çapı |
|---|---|
| Nohut | 1 cm |
| Misket | 3,5 cm |
| Dev bir şişme balon | 3,8 m (380 cm) |
Her malzemenin hangi gök cismini temsil etmesi gerektiğini yazınız ve gerekçenizi açıklayınız.
Bir öğrenci: “Gökyüzünde Güneş ile Ay aynı büyüklükte göründüğüne göre gerçekte de büyüklükleri aynıdır.” diyor. Bu düşünceyi uzaklık kavramıyla değerlendiriniz.
1.1 tam puan 5
Örnek çözüm
Şişme balon Güneş, misket Dünya, nohut Ay olmalıdır. Güneş, Dünya’dan çok büyüktür; Ay ise Dünya’dan küçüktür (Ay’ın hacmi Dünya’nınkinin yaklaşık 50’de biridir).
Puanlama
1.2 tam puan 3
Örnek çözüm
Düşünce yanlıştır. Güneş, Ay’dan çok daha büyüktür ama Dünya’ya Ay’dan çok daha uzaktır. Uzaktaki cisimler küçük göründüğü için ikisi gökyüzünde benzer büyüklükte görünür.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Modeldeki hatayı bulmak · 7 puan
Kerem, Güneş, Dünya ve Ay’ın hareketlerini göstermek için bir model hazırlamıştır. Modelinde Dünya’yı ortaya sabitlemiş; Güneş’i ve Ay’ı Dünya’nın çevresinde dolandırmıştır.
Kerem’in modelindeki hatayı belirleyiniz ve modeli nasıl düzeltmesi gerektiğini açıklayınız.
Düzeltilmiş modelde Ay, Dünya ile birlikte Güneş’in çevresinde de hareket eder mi? Açıklayınız.
2.1 tam puan 5
Örnek çözüm
Hata: Güneş, Dünya’nın çevresinde dolanmaz. Düzeltme: Güneş ortaya konmalı; Dünya, Güneş’in çevresinde dolanmalı ve kendi etrafında dönmeli; Ay ise Dünya’nın çevresinde dolanmalı ve kendi etrafında dönmelidir.
Puanlama
2.2 tam puan 2
Örnek çözüm
Evet. Ay, Dünya’nın çevresinde dolanırken Dünya da Güneş’in çevresinde dolandığı için Ay, Dünya ile birlikte Güneş’in çevresinde dolanır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Sorular OYSS Rehber tarafından Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).