OYSS Rehber

5. Sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · FB.5.1.2

5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı: Ay’ın Özellikleri, Dönme ve Dolanma Hareketleri Soruları

Ay’ın yüzeyi, atmosferi ve ışığı; dönme ve dolanma hareketleri; Ay’ın neden hep aynı yüzünü gördüğümüz.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
FB.5.1.2
Bu sayfadaki soru
2
Senaryolarda bu konudan
2-2 soru

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: gökyüzündeki komşularımız ve biz · Gökyüzündeki Komşumuz: Ay

FB.5.1.2. Ay’ın özellikleri, dönme ve dolanma hareketleri ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme

1. soru

Ay’da bir gün: astronotun günlüğü · 8 puan

Bir astronotun günlüğünden (kurgusal)

“Ay’ın yüzeyine indik. Gündüz olmasına rağmen gökyüzü kapkaraydı. Arkadaşıma seslendim ama sesimi ancak telsizden duyabildi. Yürürken bastığımız yerde derin ayak izleri kaldı; burada onları silecek ne rüzgâr ne yağmur var. Etrafımız irili ufaklı çukurlarla doluydu.”

  1. 1.16 puan

    Günlükte anlatılan gözlemlerden üçünü seçerek her birini Ay’ın hangi özelliğiyle açıklayabileceğinizi yazınız.

  2. 1.22 puan

    Bir öğrenci: “Ay geceleri parladığına göre kendi ışığını üretir.” diyor. Bu düşünceyi değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

  • Gökyüzünün kara görünmesi ve sesin duyulmaması: Ay’da atmosfer (hava) yok denecek kadar azdır.
  • Ayak izlerinin silinmemesi: Atmosfer olmadığı için rüzgâr ve yağış yoktur.
  • Çukurlar: Ay’ın yüzeyinde göktaşı çarpmalarıyla oluşmuş kraterler vardır.

Puanlama

  • Birinci gözlem ve özelliği2 puan
  • İkinci gözlem ve özelliği2 puan
  • Üçüncü gözlem ve özelliği2 puan

1.2 tam puan 2

Örnek çözüm

Düşünce yanlıştır. Ay bir ışık kaynağı değildir; Güneş’ten aldığı ışığı yansıttığı için parlak görünür.

Puanlama

  • Ay’ın Güneş ışığını yansıttığını belirtme2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Ay’ın neden hep aynı yüzünü görürüz? · 7 puan

Bir öğrenci Ay’ın hareketleriyle ilgili topladığı bilgileri tabloya kaydetmiştir.

Ay’ın hareketleri
HareketAçıklamaSüre (yaklaşık)
DönmeAy’ın kendi ekseni etrafında dönmesi27,3 gün
DolanmaAy’ın Dünya etrafında dolanması27,3 gün

Öğrenci, sınıfta bir sandalyeyi Dünya kabul ederek yüzü hep sandalyeye dönük biçimde sandalyenin çevresinde bir tur yürümüştür.

  1. 2.14 puan

    Tablodaki verileri yorumlayarak Dünya’dan Ay’ın hep aynı yüzünün görülmesinin nedenini açıklayınız.

  2. 2.23 puan

    Öğrenci sandalyenin çevresinde bir tur yürürken kendi etrafında da kaç tur dönmüş olur? Bu canlandırmanın neyi gösterdiğini yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Ay’ın kendi etrafında dönme süresi ile Dünya etrafında dolanma süresi eşittir. Ay, Dünya’nın çevresinde bir tur atarken kendi etrafında da bir tur döner; bu yüzden Dünya’ya hep aynı yüzü dönük kalır.

Puanlama

  • Dönme ve dolanma sürelerinin eşit olduğunu belirtme2 puan
  • Bu nedenle aynı yüzün Dünya’ya dönük kaldığını açıklama2 puan

2.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Bir tur döner; çünkü yüzü sırasıyla sınıfın bütün duvarlarına bakmış olur. Canlandırma, Ay’ın dolanırken aynı sürede kendi etrafında döndüğünü ve Dünya’ya hep aynı yüzünü gösterdiğini temsil eder.

Puanlama

  • Bir tur döndüğünü belirtme1 puan
  • Canlandırmanın Ay’ın hareketini temsil ettiğini açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soruSenaryo 2: 2 soruSenaryo 3: 2 soruSenaryo 4: 2 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).