9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 4

Soru puanları
Soru	1	2	3	4	5	6
Puan	19	16	16	17	16	16

1. soru

Biyolojideki Dönüm Noktaları · 19 puan

Tip 1 diyabette pankreas yeterli insülin üretemez. Bir öğrenci, bu hastalığın tedavisindeki gelişmeleri araştırarak aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır.

İnsülin tedavisindeki dönüm noktaları
Yıl	Gelişme
1922	Hayvan pankreasından elde edilen insülin ilk kez bir hastada kullanılır.
1978	Rekombinant DNA teknolojisiyle insan insülini geni bakteriye aktarılır; bakteri insan insülini üretir.
1982	Bakterilerde üretilen insan insülini hastaların kullanımına sunulur.

Öğrenci ayrıca domuz insülininin insan insülininden bir, sığır insülininin üç amino asit bakımından farklı olduğunu not etmiştir.

1.18 puan
Rekombinant DNA teknolojisinin diyabet hastalarının hayatına katkısını, hayvan pankreasından elde edilen insülinle karşılaştırarak iki yönden açıklayınız.
1.29 puan
Öğrenci bir sağlık blogunda “İnsülin 2000’li yıllarda keşfedildi ve artık diyabet ilaçla tamamen iyileşiyor.” cümlesini okumuştur. Bu bilginin doğruluğunu tablodaki verilere göre değerlendiriniz ve bilgiyi doğrulamak için hangi tür kaynaklara başvurulması gerektiğini yazınız.
1.32 puan
Bu dönüm noktası hakkında merak ettiğiniz ve araştırma yaparak cevaplanabilecek bir soru yazınız.

2. soru

Biyolojideki Dönüm Noktaları · 16 puan

Çiçek hastalığı, yüzyıllar boyunca milyonlarca insanın ölümüne yol açmış bulaşıcı bir hastalıktır. Bu hastalıkla mücadelede bazı gelişmeler şunlardır:

Çiçek hastalığıyla mücadele
Dönem	Gelişme
18. yüzyıl başı	İstanbul’da uygulanan, hastalığı hafif geçirtme amaçlı “çiçek aşılaması” mektuplarla Avrupa’ya tanıtılır.
1796	Edward Jenner, inek çiçeği geçirmiş kişilerin çiçek hastalığına yakalanmadığı gözleminden yola çıkarak ilk aşıyı geliştirir.
1885	Louis Pasteur kuduz aşısını bir hastada başarıyla uygular.
1980	Dünya genelinde yürütülen aşılama çalışmaları sonucunda çiçek hastalığının yeryüzünden silindiği ilan edilir.

2.18 puan
Tablodaki bilgilerden yararlanarak 1796’daki bir buluşun 1980’de bir hastalığın yeryüzünden silinmesine nasıl katkı sağladığına ilişkin çıkarım yapınız.
2.28 puan
Aşıların insan hayatına katkısını bireysel sağlık ve toplum sağlığı yönünden ayrı ayrı açıklayınız.

3. soru

Biyolojideki Dönüm Noktaları · 16 puan

Bulaşıcı hastalıkların anlaşılması ve tedavisiyle ilgili bazı gelişmeler aşağıda verilmiştir.

I.15. yüzyıl: Akşemseddin’in Maddetü’l-Hayat adlı eserinde, hastalıkların gözle görülemeyecek kadar küçük canlı tohumlarla insandan insana geçtiği görüşünü ileri sürdüğü aktarılır.
II.17. yüzyılın sonları: Antonie van Leeuwenhoek, kendi yaptığı mikroskoplarla su damlasında ve diş kirinde küçük canlıları gözlemler.
III.1860’lar: Louis Pasteur, deneyleriyle mikroorganizmaların kendiliğinden oluşmadığını, ortama dışarıdan geldiğini gösterir.
IV.1928: Alexander Fleming, küf mantarının salgıladığı penisilinin bakterilerin üremesini durdurduğunu fark eder; penisilin 1940’larda ilaç olarak yaygın kullanılmaya başlar.

3.18 puan
Bu gelişmelerin birbirine nasıl katkı sağladığını açıklayarak bilimsel bilginin oluşumuyla ilgili bir çıkarım yapınız.
3.28 puan
Antibiyotiklerin insan hayatına bir katkısını yazınız; antibiyotiklerin gereksiz ve bilinçsiz kullanılmasının doğurabileceği bir sorunu gerekçesiyle açıklayınız.

4. soru

Bilimsel Araştırma Süreçleri ve Bilimin Doğası · 17 puan

Bir öğrenci okulunun yakınındaki göleti incelemiş ve defterine şu notları almıştır:

I.Göletin kıyısında 7 iribaş (kurbağa yavrusu) saydım.
II.İribaşların bazılarının arka bacakları çıkmış.
III.Termometreyle ölçtüğüm su sıcaklığı 18 °C.
IV.İribaşlar sıcak suyu sevdiği için göletin güneş alan tarafında toplanıyor.
V.Gölet suyunun rengi yeşilimsi; suda çok miktarda alg olmalı.

4.19 puan
Notlardaki ifadeleri gözlem ve çıkarım olarak ayırınız; gözlemleri de nitel ve nicel olarak sınıflandırınız.
4.28 puan
IV numaralı ifadenin doğru olup olmadığını sınamak için öğrencinin neler yapabileceğini yazınız. Bu ifadenin yeni veriler elde edildikçe değişebilmesinin nedenini bilimin doğasıyla ilişkilendiriniz.

5. soru

Bilimsel Araştırma Süreçleri ve Bilimin Doğası · 16 puan

1840’lı yıllarda Viyana’daki bir hastanenin doğum bölümünde iki klinik vardı. Birinci klinikte doğumları otopsi salonundan gelen hekimler ve tıp öğrencileri, ikinci klinikte ebeler yaptırıyordu. Hekim Ignaz Semmelweis iki klinikteki annelerin ölüm oranlarını karşılaştırmıştır.

1846 yılı verileri
Klinik	Doğum	Ölen anne	Ölüm oranı
1. klinik (hekimler)	4010	459	%11,4
2. klinik (ebeler)	3754	105	%2,8

Semmelweis, Mayıs 1847’den itibaren hekimlerin hastaya dokunmadan önce ellerini klorlu kireç çözeltisiyle yıkamasını zorunlu tutmuştur. Birinci klinikte ölüm oranı Haziran 1847’de %2,2, Temmuz’da %1,2, Ağustos’ta %1,9 olmuştur. Buna rağmen pek çok meslektaşı onun açıklamasını uzun yıllar kabul etmemiştir. Hastalıkların mikroplarla bulaştığının sonraki yıllarda kanıtlanmasıyla Semmelweis’in uygulaması bilimsel olarak açıklanabilmiştir.

5.18 puan
Semmelweis’in el yıkama uygulamasından önce kurmuş olabileceği hipotezi yazınız ve verilerin bu hipotezi nasıl desteklediğini açıklayınız.
5.28 puan
Bu örnekten yararlanarak bilimin doğasının iki özelliğini kendi cümlelerinizle açıklayınız.

6. soru

Bilimsel Araştırma Süreçleri ve Bilimin Doğası · 16 puan

20. yüzyılın büyük bölümünde mide ülserinin stres, baharatlı yiyecekler ve fazla mide asidi nedeniyle oluştuğu kabul ediliyordu. Avustralyalı bilim insanları Robin Warren ve Barry Marshall, ülserli hastaların mide dokusunda sarmal bir bakteri gözlemlemiş ve 1982’de bu bakteriyi (Helicobacter pylori) laboratuvarda üretmeyi başarmıştır. Hipotezlerini hayvanlarda sınayamayan Marshall, 1984’te bakteri içeren sıvıyı kendisi içmiş; birkaç gün içinde midesinde iltihaplanma (gastrit) oluşmuş, alınan doku örneğinde bakteri görülmüş ve antibiyotik tedavisiyle iyileşmiştir. Sonraki çalışmalarla ülserlerin önemli bir bölümünün antibiyotikle tedavi edilebildiği gösterilmiş, ikili 2005 yılında Nobel Ödülü almıştır.

6.18 puan
Warren ve Marshall’ın hipotezini yazınız. Marshall’ın bakteriyi içmesinin, bilimsel yöntemin hangi basamağına karşılık geldiğini gerekçesiyle belirtiniz.
6.28 puan
Bu araştırma süreci, bilimsel bilginin doğasıyla ilgili hangi sonuçlara ulaşmamızı sağlar? İki sonucu açıklayınız.

9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 4

Bu kâğıtta neler var?

Nasıl ilerlenir?

1. soru

Çözüm ve puanlama

2. soru

Çözüm ve puanlama

3. soru

Çözüm ve puanlama

4. soru

Çözüm ve puanlama

5. soru

Çözüm ve puanlama

6. soru

Çözüm ve puanlama

Puanın

Konulara göre

Sorulara göre

Diğer senaryolar

Bu kâğıt hakkında