9. Sınıf Tarih · 1. dönem 1. yazılı · TAR.9.1.1

9. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: Tarih Öğrenmenin Bireye ve Topluma Faydaları Soruları

Kaynaklardan tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını çıkarma, bağlamından kopmadan özetleme ve kendi cümleleriyle açıklama.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı: TAR.9.1.1
Bu sayfadaki soru: 4
Senaryolarda bu konudan: 1-3 soru

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: geçmişin inşa sürecinde tarih · Tarih Öğrenmenin Faydaları

TAR.9.1.1. Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme

1. soru

Taşa yazılan uyarı · 15 puan

Kaynak A

Yüksekte kurulan evler, torunlarımızın huzuru ve esenliğidir. Büyük tsunamilerin felaketini unutmayın. Bu noktanın altına ev yapmayın.

Japonya’nın kuzeydoğu kıyısındaki Aneyoshi köyünde bulunan taşın yazısından uyarlanmıştır.

Kaynak B

Taş, 1933’te kıyıyı vuran ve köyde çok sayıda kişinin ölümüne yol açan tsunamiden sonra dikilmiştir. Köy halkı yeni evlerini taşın üst tarafına kurmuştur. Mart 2011’deki büyük depremden sonra gelen dalga, kıyıdaki birçok yerleşimi yıkmış ancak bu köyde taşın biraz altında durmuştur. Köyde yaşayanlar, evlerinin kurtulmasını taştaki uyarıya bağlamıştır.

1.15 puan
Kaynak A’daki yazının taşa yazılma amacını, Kaynak B’deki bilgilerden yararlanarak açıklayınız.
1.26 puan
Kaynaklardan hareketle geçmişte yaşananları bilmenin topluma sağladığı bir faydayı, 2011’de yaşananları kanıt göstererek kendi cümlelerinizle açıklayınız.
1.34 puan
Kaynak B’deki bilgileri, bağlamından kopmadan en fazla iki cümleyle özetleyiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Taş, 1933’te yaşanan felaketin unutulmasını önlemek ve gelecek kuşakları aynı tehlikeye karşı uyarmak için yazılmıştır. Felaketi yaşayanlar, edindikleri tecrübeyi (dalganın nereye kadar ulaştığını) kalıcı bir yolla sonraki nesillere aktarmak istemiştir.

Puanlama

Felaketin unutulmamasını sağlama amacı2 puan
Gelecek kuşakları uyarma, tecrübeyi aktarma amacı3 puan

1.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Geçmişteki deneyimleri bilen toplum benzer tehlikelere karşı önceden önlem alabilir; geçmişten ders çıkararak geleceğe yönelik doğru kararlar verir. Kanıt: Köy halkı 1933’teki felaketten ders çıkarıp evlerini yükseğe kurmuş, 2011’de dalga taşın altında kaldığı için köy büyük zarar görmemiştir.

Puanlama

Geçmişten ders çıkarma, önlem alma faydasını açıklama3 puan
2011’de köyün zarar görmemesini kanıt olarak kullanma3 puan

1.3 tam puan 4

Örnek çözüm

1933 tsunamisinden sonra dikilen taş, halkın evlerini yükseğe kurmasını sağlamıştır. 2011’de dalga taşın altında durduğu için köy kurtulmuş, halk bunu taştaki uyarıya bağlamıştır.

Puanlama

Taşın 1933 felaketinden sonra dikildiğini ve evlerin yükseğe taşındığını belirtme2 puan
2011’deki sonucu bağlamına uygun aktarma (yorum katmadan)2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Tarihi kim, neden öğrenir? · 12 puan

Bir tarih öğretmeni, “Tarih bilgisi hayatınızda ne işe yarar?” sorusuna farklı meslek ve yaştan kişilerin verdiği cevapları sınıfa getirmiştir.

I.Bir halk sağlığı uzmanı: “Geçmişteki salgınlarda okulların kapatılması ve kalabalık toplantıların sınırlandırılması gibi önlemlerin sonuçlarını inceleyen çalışmalar, bugün salgın planları hazırlanırken kullanılıyor.”
II.Bir lise öğrencisi: “Dedemin göç hikâyesini araştırınca ailemin neden bu şehre yerleştiğini ve evimizde yaşattığımız bazı geleneklerin nereden geldiğini anladım.”
III.Bir diplomat: “Komşu bir ülkeyle görüşmeden önce iki ülke arasındaki geçmiş ilişkileri ve antlaşmaları ayrıntılı biçimde incelerim.”
IV.Bir müze rehberi: “Ziyaretçiler aynı topraklarda binlerce yıl önce yaşamış insanların eserlerini görünce bu mirası korumak gerektiğini daha iyi anlıyor.”

2.18 puan
Her bir cevapta vurgulanan tarih öğrenmenin faydasını belirleyiniz ve bu faydanın daha çok bireye mi topluma mı yönelik olduğunu yazınız.
2.24 puan
IV. cevaptan hareketle tarihin “ortak bir geçmişe sahip olma ve gelecekte birlikte yaşama” bilincine nasıl katkı sağladığını kendi cümlelerinizle açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 8

Örnek çözüm

Cevaplardaki faydalar
Cevap	Fayda	Yönelik olduğu
I	Geçmiş tecrübelerden ders çıkararak bugünkü sorunlara çözüm üretme	Toplum
II	Kendini ve ailesini tanıma, kimlik ve aidiyet bilinci kazanma	Birey
III	Geçmiş ilişkileri bilerek doğru karar verme, bugünü anlama	Toplum (devlet)
IV	Kültürel mirasın farkına varma ve onu koruma bilinci, ortak geçmiş duygusu	Toplum

Puanlama

I: ders çıkarma / sorunlara çözüm, topluma yönelik2 puan
II: kimlik / aidiyet, bireye yönelik2 puan
III: doğru karar verme / bugünü anlama, topluma yönelik2 puan
IV: kültürel mirası koruma bilinci, topluma yönelik2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

İnsanlar aynı topraklarda yaşamış atalarının eserlerini ve ortak hatıralarını tanıdıkça kendilerini bu mirasın ortak sahibi olarak görür. Ortak geçmiş, toplumu bir arada tutan bir bağ oluşturur; bu bağ, mirası birlikte koruma ve gelecekte de birlikte yaşama isteğini güçlendirir.

Puanlama

Ortak mirasın aidiyet ve birlik duygusu oluşturduğunu açıklama2 puan
Bu bağın birlikte yaşama ve mirası koruma bilincini güçlendirdiğini açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Taşa ve kâğıda yazılanlar · 12 puan

Kaynak A

Üstte gök çökmedikçe, altta yer delinmedikçe, ey Türk milleti, senin ilini ve töreni kim bozabilir? (…) Bu sözlerimi iyice işitin, sağlamca dinleyin. Ebedî taşa kazıttım.

Kül Tigin Yazıtı’ndan uyarlanmıştır (VIII. yüzyıl).

Kaynak B

Türk dilinin, Arap diliyle yarış atları gibi at başı beraber gittiğini göstermek için bu kitabı yazdım. Türklerin sözlerini, atasözlerini, şiirlerini ve destanlarını yıllarca boy boy dolaşarak derledim.

Kaşgarlı Mahmud, Divanü Lügati’t-Türk’ün girişinden uyarlanmıştır (XI. yüzyıl).

3.16 puan
Kaynak A ve Kaynak B’deki eserlerin yazılma amaçlarını birer cümleyle belirtiniz.
3.26 puan
Bu iki eserin günümüze ulaşmasının, tarih öğrenmenin topluma sağladığı hangi faydalarla ilişkili olduğunu iki yönden açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Kaynak A: Türk milletine birlik olursa devletinin ve töresinin yıkılmayacağını hatırlatmak, gelecek kuşaklara öğüt vermek ve bu öğüdü kalıcı kılmak. Kaynak B: Türk dilinin zenginliğini göstermek, Türklerin dil ve kültür birikimini (atasözü, şiir, destan) derleyip korumak.

Puanlama

Kaynak A: millete öğüt verme / gelecek kuşakları uyarma amacı3 puan
Kaynak B: Türk dilinin zenginliğini gösterme, kültürü derleyip koruma amacı3 puan

3.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Kültürel mirasın aktarılması: Dil, töre ve edebî ürünler kuşaktan kuşağa aktarılarak korunur. Millî kimlik ve ortak geçmiş bilinci: Toplum, kökleri ve atalarının deneyimleri hakkında bilgi sahibi olarak ortak bir kimlik etrafında birleşir; geçmişteki öğütlerden ders çıkarır.

Puanlama

Kültürel mirasın aktarılması ve korunması yönü3 puan
Millî kimlik / ortak geçmiş bilinci ya da ders çıkarma yönü3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

4. soru

Afişteki sloganlar · 10 puan

Bir öğrenci grubu, “Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydaları” konulu afiş hazırlamaktadır. Taslakta aşağıdaki sloganlar bulunmaktadır.

I.“Geçmişini bilen, bugününü daha iyi anlar.”
II.“Tarih öğren, geleceği kesin olarak bil!”
III.“Farklı dönemlerin insanlarını anlamaya çalışan, empati kurmayı öğrenir.”
IV.“Tarih, yalnızca savaşları ve hükümdarları ezberlemektir.”
V.“Kaynakları karşılaştıran, doğru bilgiye ulaşmayı öğrenir.”

4.16 puan
Sloganlardan tarih öğrenmenin faydalarını yanlış yansıtan ikisini belirleyiniz ve neden yanlış olduklarını açıklayınız.
4.24 puan
III. sloganda vurgulanan faydayı günlük hayattan ya da tarihten bir örnekle kendi cümlelerinizle açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

4.1 tam puan 6

Örnek çözüm

II. slogan yanlıştır: Tarih, geçmişten ders çıkararak geleceğe yönelik daha doğru kararlar vermeye yardım eder ancak geleceği kesin olarak bildirmez; olaylar aynı koşullarda tekrarlanmaz. IV. slogan yanlıştır: Tarih; toplumların siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel hayatını neden-sonuç ilişkisi içinde inceler, ezbere dayanmaz.

Puanlama

II. sloganı belirleme1 puan
Tarihin geleceği kesin olarak bildirmediği gerekçesi2 puan
IV. sloganı belirleme1 puan
Tarihin ezber olmadığı, toplum hayatını bütün yönleriyle incelediği gerekçesi2 puan

4.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Tarih, insanları kendi döneminin şartları içinde anlamaya çalışmayı öğretir; bu da farklı düşünen ve yaşayan insanlara karşı anlayışlı olmayı sağlar. Örnek: Göç etmek zorunda kalan insanların yaşadıklarını okuyan bir öğrenci, bugün yurdunu terk etmek zorunda kalan insanların duygularını daha iyi anlayabilir.

Puanlama

Empatinin, insanları kendi dönemi içinde anlamak olduğunu açıklama2 puan
Uygun bir örnek verme2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 3 soru Senaryo 2: 2 soru Senaryo 3: 2 soru Senaryo 4: 2 soru Senaryo 5: 1 soru Senaryo 6: 3 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Tarih Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).