7. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 2

• Ece’nin suçlayıcı “sen dili” kullanması ve Arda’yı etiketlemesi (“sorumsuzsun”).
• Arda konuşurken Ece’nin telefonuna bakması: etkin dinlememesi.
• Ece’nin kollarını kavuşturup arkasını dönmesi: olumsuz beden dili.
• Arda’nın sesini yükseltip suçlamayla karşılık vermesi.

“Proje yarın teslim edilecek ve senin bölümün henüz gelmediği için endişeleniyorum. Bölümünü ne zaman bitirebileceğini konuşabilir miyiz?” Duyguyu, durumu ve isteği suçlamadan anlatan benzer cümleler kabul edilir.

Arda sakinleştikten sonra Ece’nin yanına dönüp gecikmesinin nedenini açıklayabilir, endişesini anladığını söyleyerek (empati) bölümünü ne zaman bitireceğine dair bir söz verebilir.

Yazılı mesajlarda yüz ifadesi, ses tonu ve beden dili görülmez. Kaan’ın gerçek duygusunu gösteren bu ipuçları olmadığı için Melis mesajı yanlış yorumlamıştır; ayrıca büyük harflerle yazmak dijital ortamda çoğu zaman bağırmak ya da alay etmek gibi algılanır.

Kaan: Mesajını açık ve nazik ifadelerle yazmalı (“Tasarım çok güzel olmuş, eline sağlık Melis!”), yanlış anlaşıldığını fark edince Melis’e yazıp ya da yüz yüze konuşup ne demek istediğini açıklamalıdır. Melis: Hemen gruptan ayrılmak yerine Kaan’a ne demek istediğini sormalı, karar vermeden önce karşısındakini dinlemelidir.

• Rampa: Tekerlekli sandalye kullananların (ve bebek arabalı ya da yürümekte zorlanan kişilerin) binaya merdiven çıkmadan girmesini sağlar.
• Hissedilebilir kılavuz yüzey: Görme engelli bireylerin bastonla veya ayakla hissederek yolunu bulmasını ve tehlikeli noktaları fark etmesini sağlar.
• Sesli yaya ışığı: Görme engelli bireylerin ne zaman karşıya geçebileceklerini duyarak öğrenmesini sağlar.
• Braille düğmeler: Görme engelli bireylerin asansörde katı kendi başına seçmesini sağlar.

Bu düzenlemeler özel gereksinimli bireylerin eğitim, ulaşım, çalışma ve kamu hizmetlerinden başkalarına bağımlı olmadan, diğer insanlarla eşit şekilde yararlanmasını sağlar. Böylece bireyler yeteneklerini ortaya koyar, toplum hayatına katılır; toplum da onların emeğinden ve başarılarından yararlanır, daha adil ve kapsayıcı olur.

• Yusuf: Laboratuvara ulaşamıyor. Çözüm: Asansör ya da merdiven asansörü için okul idaresi aracılığıyla başvuru yapılması; o yapılana kadar bilim şenliğinin ve laboratuvar derslerinin zemin kattaki bir sınıfa taşınması.
• Zehra: Zil sesini duymakta zorlanabilir. Çözüm: Zil çaldığında koridorlarda ve sınıflarda yanan ışıklı uyarı sistemi; duyuruların panoya yazılı olarak da asılması.

Kendilerini Yusuf ve Zehra’nın yerine koyarak (empati) onların duygularını anlamaya çalışmalı, onları acınacak kişiler olarak değil eşit arkadaşlar olarak görmeli; ihtiyaç olduğunda yardım etmeli ama onların yapabileceği işlere de saygı göstermelidir.

İki kaynakta da Türk milleti vatanına, bağımsızlığına ve kendi iradesine yönelik bir tehdit karşısında birlik olmuş, canını ortaya koyarak direnmiştir. Ülkenin geleceğini kendi meselesi olarak görmüş, fedakârlık göstermiştir.

Türk toplumu millî bir tehlike olduğunda farklılıklarını bir kenara bırakıp bir bütün hâlinde hareket eder; vatanını, bayrağını ve millî iradesini korumak için gerekirse canını feda eder.

I: afet. II: bilim ve teknoloji (millî kalkınma projeleri). III: Millî Mücadele.

Üç durumda da insanlar ülkenin karşılaştığı meseleyi kendi sorumluluğu olarak görmüş, kimse zorlamadan elinden geleni yapmıştır: Kimi kanını vermiş, kimi emeğini ve bilgisini ortaya koymuş, kimi yiyeceğini paylaşmıştır. Bu, bireylerin topluma karşı görevlerini yerine getirme bilincini, yani görev bilincini gösterir.

Olumsuz: Ulaşımın hızlanması ve ülkeler arası seyahatin artması salgın hastalıkların kısa sürede tüm dünyaya yayılmasına yol açar. Olumlu: Bilim insanları arasındaki hızlı bilgi paylaşımı aşı ve tedavi çalışmalarını hızlandırır.

Plastik kirliliği ve iklim değişikliği ülke sınırlarında durmaz; bir ülkenin kirliliği başka ülkeleri de etkiler. Bu yüzden tek bir ülkenin önlem alması yeterli olmaz; bütün ülkelerin atıkları azaltma, temiz enerji kullanma gibi ortak kararlar alıp birlikte uygulaması gerekir.