10. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · örnek kâğıt
6 açık uçlu soru, 100 puan. Çöz, kâğıdı bitir, sonra çözümlerle karşılaştırıp kendini puanla.
| Soru | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Puan | 14 | 18 | 16 | 16 | 20 | 16 | 100 |
Dağılım, ÖDSGM tablosundaki Senaryo 3 sütununa göredir.
Soruları çöz
Sorular ekranda tek tek gelir. Cevabını sorunun altındaki alana yaz (yalnızca bu tarayıcıda saklanır) ya da kâğıdı yazdırıp üzerinde çöz.
Kâğıdı bitir
Son sorudan sonra kâğıdı bitir. Çözümler ve puanlama anahtarı ancak o zaman açılır.
Kendini puanla
Yazdığın cevap, örnek çözümün hemen üstünde görünür. Karşılaştır, karşıladığın ölçütleri işaretle; puanın ve konu dökümün çıkar.
Senaryo 3 · SınavSoru 1 / 6
İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları · 14 puan
Ayet 1
“(…) De ki: ‘Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?’ Ancak akıl sahipleri öğüt alırlar.”
Ayet 2
“(…) ‘Rabbim! İlmimi arttır’ de.”
Ayetlerden hareketle İslam düşüncesinde bilginin yerine ilişkin iki çıkarım yapınız.
Bu ayetlerin Müslümanların tarih boyunca bilime ve eğitime verdiği önemle ilişkisini bir örnekle açıklayınız.
0 / 14 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
1.1 tam puan 8
Örnek çözüm
Bilgi, insanı değerli kılan bir üstünlüktür; bilen ile bilmeyen eşit değildir. Bilgi edinmek sürekli bir çabadır ve insan ömür boyu bilgisini artırmayı istemeli, bunun için dua etmelidir. Ayrıca bilgi, akıl sahiplerinin öğüt almasını sağlar.
Puanlama
1.2 tam puan 6
Örnek çözüm
Bilgiyi teşvik eden ayetler Müslümanları öğrenmeye yönlendirmiş; medreseler, kütüphaneler, rasathaneler ve Beytülhikme gibi kurumlar kurulmuş, tıp, astronomi ve matematik gibi alanlarda önemli çalışmalar yapılmıştır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Allah-Âlem İlişkisi · 18 puan
Aşağıda bazı varlıklar verilmiştir.
insan · melek · çam ağacı · cin · kartal · şeytan · Güneş · yağmur bulutu
“Şehadet âlemi” ve “gayb âlemi” kavramlarını açıklayarak verilen varlıkları bu iki âleme göre sınıflandırınız.
Gayb âlemine ait varlıklar hakkındaki bilginin kaynağını belirterek bir Müslümanın bu varlıklara ilişkin bilgileri nasıl değerlendirmesi gerektiğini açıklayınız.
0 / 18 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
2.1 tam puan 12
Örnek çözüm
Şehadet âlemi, duyularla algılanabilen varlıklar âlemidir: insan, çam ağacı, kartal, Güneş, yağmur bulutu. Gayb âlemi, duyularla algılanamayan ve bilgisine vahiy yoluyla ulaşılan varlıklar âlemidir: melek, cin, şeytan.
Puanlama
2.2 tam puan 6
Örnek çözüm
Gaybla ilgili bilginin kaynağı vahiydir (Kur’an ve sahih hadisler). Bu nedenle Müslüman, bu varlıklarla ilgili olarak vahyin bildirdikleriyle yetinmeli; hurafelere ve kaynağı belirsiz anlatılara itibar etmemelidir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Allah-Âlem İlişkisi · 16 puan
“Allah, kendisinden başka hiçbir ilah olmayandır. Diridir, kayyumdur. O’nu ne bir uyuklama tutabilir, ne de bir uyku. Göklerdeki her şey, yerdeki her şey O’nundur. (…) Gökleri ve yeri koruyup gözetmek O’na güç gelmez. O, yücedir, büyüktür.”
Bir öğrenci şöyle düşünmektedir: “Allah evreni yaratmış ve sonra onu kendi hâline bırakmıştır; artık evren kendi kendine işlemektedir.”
Öğrencinin düşüncesini ayetteki “kayyum” ve “koruyup gözetmek” ifadeleri açısından değerlendiriniz.
Bu ilişkiyi kavrayan bir insanın âlemdeki diğer varlıklara karşı tutumu nasıl olmalıdır? Açıklayınız.
0 / 16 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
3.1 tam puan 10
Örnek çözüm
Düşünce ayetle bağdaşmaz. Kayyum, varlıkları ayakta tutan, her an gözetip yöneten demektir. Ayette Allah’ın uyuklamadığı, gökleri ve yeri koruyup gözettiği bildirilir. Buna göre âlem yaratıldıktan sonra da varlığını sürdürmek için her an Allah’a muhtaçtır.
Puanlama
3.2 tam puan 6
Örnek çözüm
Her şeyin Allah’a ait olduğunu ve O’nun gözetiminde bulunduğunu bilen insan, varlıklara emanet bilinciyle yaklaşır; doğayı tahrip etmez, canlılara merhamet eder, kaynakları israf etmez.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Allah-Âlem İlişkisi · 16 puan
Bir öğrenci, varlık türlerini bazı özelliklere göre karşılaştırmak için aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır.
| Varlık | Akıl | İrade (seçme imkânı) | Görülebilir mi? |
|---|---|---|---|
| Bitki | Yok | Yok | Evet |
| Hayvan | Yok | Yok (iç güdüyle hareket eder) | Evet |
| Melek | Var | Allah’ın emirlerine karşı gelmez | Hayır |
| İnsan | Var | Var | Evet |
Tablodan hareketle insanı diğer varlıklardan ayıran özelliği belirleyiniz ve bu özelliğin insana yüklediği sorumluluğu açıklayınız.
İnsanın âlemdeki yerine ilişkin, Allah’a kulluk amacıyla yaratılmasını da dikkate alan bir çıkarım yazınız.
0 / 16 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
4.1 tam puan 10
Örnek çözüm
İnsan, hem akıl hem de iyiyle kötü arasında seçim yapma imkânı (irade) taşıyan bir varlıktır. Bu özellik insanı yaptıklarından sorumlu ve mükellef kılar; insan aklını kullanarak doğruyu bulmak ve iradesini iyilik yönünde kullanmakla yükümlüdür.
Puanlama
4.2 tam puan 6
Örnek çözüm
İnsan âlemdeki varlıklar arasında akıl ve iradesiyle özel bir yere sahiptir; ancak bu üstünlük ona sınırsız bir hak değil, Allah’a kulluk ve âlemi emanet bilinciyle koruma sorumluluğu verir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
İsra Suresi 36. ve Mülk Suresi 23. Ayetlerin Mesajları · 20 puan
İsra suresi, 36. ayet
“Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.”
Mülk suresi, 23. ayet
“De ki: ‘O, sizi yaratan ve size kulaklar, gözler ve kalpler verendir. Ne kadar da az şükrediyorsunuz!’”
İki ayette ortak geçen kavramları belirleyiniz ve bu kavramların bilgi edinmeyle ilişkisini açıklayınız.
Ayetleri içeriklerine göre sınıflandırarak her birinin ana mesajını yazınız.
İsra suresi 36. ayetin mesajını sosyal medya kullanımına uygulayan bir örnekle kendi cümlelerinizle açıklayınız.
0 / 20 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
5.1 tam puan 6
Örnek çözüm
Ortak kavramlar: Kulak, göz ve kalp. Kulak ve göz duyularla, kalp ise akıl ve idrakle bilgi edinmenin araçlarıdır; insan bu araçlarla çevresini tanır ve doğru bilgiye ulaşır.
Puanlama
5.2 tam puan 8
Örnek çözüm
İsra 36: Sorumluluk ve doğru bilgi; insan kesin bilgiye dayanmayan şeylerin peşine düşmemeli, bilgi araçlarını doğru kullanmalıdır çünkü onlardan sorumludur. Mülk 23: Nimet ve şükür; bilgi araçları Allah’ın verdiği nimetlerdir ve insan bunlar için şükretmelidir.
Puanlama
5.3 tam puan 6
Örnek çözüm
Doğruluğundan emin olmadığımız bir haberi, bir kişi hakkındaki iddiayı ya da kaynağı belirsiz bir bilgiyi araştırmadan paylaşmamalıyız. Gördüğümüz, duyduğumuz ve inandığımız şeylerden sorumlu olduğumuz için önce bilgiyi doğrulamalıyız.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Allah’ın Varlığının Delilleri · 16 puan
“Üzerine gece karanlığı basınca, bir yıldız gördü. ‘İşte Rabbim!’ dedi. Yıldız batınca da, ‘Ben öyle batanları sevmem’ dedi. Ay’ı doğarken görünce de, ‘İşte Rabbim!’ dedi. Ay da batınca, ‘Andolsun ki, Rabbim bana doğru yolu göstermezse, mutlaka ben de sapıklardan olurum’ dedi. Güneşi doğarken görünce de, ‘İşte benim Rabbim! Bu daha büyük’ dedi. O da batınca (kavmine dönüp), ‘Ey kavmim! Ben sizin Allah’a ortak koştuğunuz şeylerden uzağım’ dedi. ‘Ben, hakka yönelen birisi olarak yüzümü, gökleri ve yeri yaratana döndürdüm. Ben, Allah’a ortak koşanlardan değilim.’”
Hz. İbrahim’in yıldız, Ay ve Güneş’in “batması”ndan hareketle ulaştığı sonucu akıl yürütme açısından açıklayınız.
Bu kıssanın, Allah’ın varlığının delillerinden hangisine örnek olarak gösterilebileceğini gerekçesiyle yazınız.
0 / 16 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
6.1 tam puan 10
Örnek çözüm
Batan, değişen ve bir düzene bağlı olarak hareket eden varlıklar kendi kendine yeterli değildir; başka bir güce bağlıdır ve ilah olamaz. Hz. İbrahim, değişen bu varlıkların ötesinde onları yaratan, değişmeyen ve her şeye gücü yeten bir yaratıcının bulunması gerektiği sonucuna varmış ve gökleri ve yeri yaratana yönelmiştir.
Puanlama
6.2 tam puan 6
Örnek çözüm
Kozmolojik delile (sonradan olma ve değişme delili) örnektir: Değişen ve sonradan var olan her şeyin bir var edeni olmalıdır; bu zincir değişmeyen ve her şeyin yaratıcısı olan Allah’a dayanır. (Gökteki düzene dikkat çekmesi bakımından nizam delili ile ilişkilendirilmesi de kabul edilir.)
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Senaryo 3 · sonuç
0/ 100
Bu puan, işaretlediğin ölçütlerin toplamıdır. Gerçek sınavda puanlamayı öğretmenin yapar.
İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları · 1 soru
0 / 14 puan
Allah-Âlem İlişkisi · 3 soru
0 / 50 puan
İsra Suresi 36. ve Mülk Suresi 23. Ayetlerin Mesajları · 1 soru
0 / 20 puan
Allah’ın Varlığının Delilleri · 1 soru
0 / 16 puan
Soru sayıları ve öğrenme çıktıları ÖDSGM’nin 10. Sınıf Din Kültürü senaryo tablosundan alınmıştır. Soruları OYSS Rehber hazırladı; resmî sınav sorusu değildir. Gerçek sınavda iki soruyu okulunuzun zümresi yazar, kalanı Bakanlık soru havuzundan gelir ve her sorunun puanını zümre belirler.