OYSS Rehber

10. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.10.1.1

10. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları Soruları

Sadık haber, selim akıl ve salim duyular; mütevatir haber; doğru bilgi, doğru inanç ve doğru davranış ilişkisi.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
DKAB.10.1.1
Bu sayfadaki soru
3
Senaryolarda bu konudan
1-2 soru

Resmî öğrenme çıktısı

İslam’da varlık ve bilgi · İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları

DKAB.10.1.1. İslam’da bilginin yerini ve kaynaklarını çözümleyebilme

1. soru

Üç bilgi kaynağı · 11 puan

Aşağıda bir öğrencinin bazı bilgileri nasıl edindiği verilmiştir.

  1. I.Elini sobaya yaklaştırınca sıcaklığı hissetmiş, sobanın yandığını anlamıştır.
  2. II.Dumanı gören öğrenci, ateşi görmediği hâlde orada bir ateşin olduğu sonucuna varmıştır.
  3. III.Japonya’ya hiç gitmediği hâlde, birbirinden habersiz pek çok kişinin aktardığı bilgilere dayanarak böyle bir ülkenin var olduğunu kesin olarak bilmektedir.
  4. IV.Ahiret gününe ilişkin bilgileri Kur’an’dan ve Hz. Peygamber’in haberlerinden öğrenmiştir.
  1. 1.16 puan

    İslam düşüncesindeki nesnel bilgi kaynaklarını yazarak her durumda hangisinin kullanıldığını belirtiniz.

  2. 1.23 puan

    III. durumdan hareketle “mütevatir haber” kavramını açıklayınız.

  3. 1.32 puan

    IV. durumdaki bilginin neden duyular ve akıl yoluyla elde edilemeyeceğini açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Nesnel bilgi kaynakları: Salim duyular, selim akıl ve sadık haber. I: Salim duyular. II: Selim akıl (akıl yürütme). III: Sadık haber (mütevatir haber). IV: Sadık haber (vahiy ve Peygamber’in haberi).

Puanlama

  • Üç kaynağı doğru yazma2 puan
  • I duyular, II akıl2 puan
  • III ve IV sadık haber2 puan

1.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Mütevatir haber, yalan üzerinde birleşmeleri mümkün görülmeyecek kadar çok sayıda kişinin birbirinden bağımsız olarak aktardığı haberdir; kesin bilgi ifade eder.

Puanlama

  • Çok sayıda kişi, yalanda birleşmelerinin imkânsızlığı, kesinlik3 puan

1.3 tam puan 2

Örnek çözüm

Ahiret gaybla ilgili bir konudur; duyularla algılanamaz ve akıl kendi başına ayrıntısını bilemez. Bu tür bilgiye ancak vahiy ve Peygamber’in haberi (sadık haber) yoluyla ulaşılır.

Puanlama

  • Gaybın duyu ve aklın sınırlarını aştığını açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Doğru bilgi, doğru inanç, doğru davranış · 8 puan

Bir mahallede, “Bu yıl kurban kesmek yerine parasını bağışlamak daha sevaplıdır.” şeklinde kaynağı belirsiz bir sosyal medya mesajı yayılmıştır. Bazı kişiler mesajı sorgulamadan paylaşmış, bazıları ise önce Diyanet İşleri Başkanlığının yayınlarına ve ilmihal kitaplarına bakarak konuyu araştırmıştır.

  1. 2.14 puan

    Metinden hareketle doğru bilgi ile doğru inanç ve doğru davranış arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

  2. 2.24 puan

    Dinî bir bilginin doğruluğunu değerlendirirken dikkat edilmesi gereken iki ölçütü yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

İnsan bildiğine göre inanır ve davranır. Yanlış ya da kaynağı belirsiz bilgiye dayanan kişi dinî bir konuda yanlış bir inanca sahip olabilir ve davranışını buna göre şekillendirebilir. Doğru bilgi, doğru inancın ve doğru davranışın temelidir.

Puanlama

  • Bilginin inancı belirlediğini açıklama2 puan
  • İnancın davranışa yansıdığını açıklama2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Bilginin Kur’an ve sahih sünnete dayanıp dayanmadığına bakmak; bilginin kaynağının (yazar, kurum) belli ve güvenilir olması, Diyanet İşleri Başkanlığı gibi yetkili kurumlardan ya da alanında uzman âlimlerin eserlerinden doğrulanması; akla ve İslam’ın temel ilkelerine uygun olması.

Puanlama

  • Birinci ölçüt2 puan
  • İkinci ölçüt2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Bilenlerle bilmeyenler · 7 puan

Ayet 1

“(…) De ki: ‘Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?’ Ancak akıl sahipleri öğüt alırlar.”

Zümer suresi, 9. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Ayet 2

“(…) ‘Rabbim! İlmimi arttır’ de.”

Taha suresi, 114. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).
  1. 3.14 puan

    Ayetlerden hareketle İslam düşüncesinde bilginin yerine ilişkin iki çıkarım yapınız.

  2. 3.23 puan

    Bu ayetlerin Müslümanların tarih boyunca bilime ve eğitime verdiği önemle ilişkisini bir örnekle açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Bilgi, insanı değerli kılan bir üstünlüktür; bilen ile bilmeyen eşit değildir. Bilgi edinmek sürekli bir çabadır ve insan ömür boyu bilgisini artırmayı istemeli, bunun için dua etmelidir. Ayrıca bilgi, akıl sahiplerinin öğüt almasını sağlar.

Puanlama

  • Birinci çıkarım2 puan
  • İkinci çıkarım2 puan

3.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Bilgiyi teşvik eden ayetler Müslümanları öğrenmeye yönlendirmiş; medreseler, kütüphaneler, rasathaneler ve Beytülhikme gibi kurumlar kurulmuş, tıp, astronomi ve matematik gibi alanlarda önemli çalışmalar yapılmıştır.

Puanlama

  • Bilim/eğitim kurumu ya da çalışma örneğiyle ilişkilendirme3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soruSenaryo 2: 2 soruSenaryo 3: 1 soruSenaryo 4: 2 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9-12. Sınıflar) Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).