OYSS Rehber

10. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.10.2.1

10. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: Allah’ın Varlığının Delilleri Soruları

Evrendeki düzen ve varlıklardan hareketle kozmolojik, teleolojik ve diğer deliller; Hz. İbrahim’in arayışı.

Son güncelleme:

Bir bakışta

Öğrenme çıktısı
DKAB.10.2.1
Bu sayfadaki soru
2
Senaryolarda bu konudan
0-1 soru

Resmî öğrenme çıktısı

Allah’ı tanımak · Allah’ın Varlığının Delilleri

DKAB.10.2.1. Allah’ın (cc) varlığının delillerini müşahede edebilme

1. soru

Hz. İbrahim’in arayışı · 8 puan

“Üzerine gece karanlığı basınca, bir yıldız gördü. ‘İşte Rabbim!’ dedi. Yıldız batınca da, ‘Ben öyle batanları sevmem’ dedi. Ay’ı doğarken görünce de, ‘İşte Rabbim!’ dedi. Ay da batınca, ‘Andolsun ki, Rabbim bana doğru yolu göstermezse, mutlaka ben de sapıklardan olurum’ dedi. Güneşi doğarken görünce de, ‘İşte benim Rabbim! Bu daha büyük’ dedi. O da batınca (kavmine dönüp), ‘Ey kavmim! Ben sizin Allah’a ortak koştuğunuz şeylerden uzağım’ dedi. ‘Ben, hakka yönelen birisi olarak yüzümü, gökleri ve yeri yaratana döndürdüm. Ben, Allah’a ortak koşanlardan değilim.’”

En’am suresi, 76-79. ayetler (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).
  1. 1.15 puan

    Hz. İbrahim’in yıldız, Ay ve Güneş’in “batması”ndan hareketle ulaştığı sonucu akıl yürütme açısından açıklayınız.

  2. 1.23 puan

    Bu kıssanın, Allah’ın varlığının delillerinden hangisine örnek olarak gösterilebileceğini gerekçesiyle yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Batan, değişen ve bir düzene bağlı olarak hareket eden varlıklar kendi kendine yeterli değildir; başka bir güce bağlıdır ve ilah olamaz. Hz. İbrahim, değişen bu varlıkların ötesinde onları yaratan, değişmeyen ve her şeye gücü yeten bir yaratıcının bulunması gerektiği sonucuna varmış ve gökleri ve yeri yaratana yönelmiştir.

Puanlama

  • Batan/değişen varlıkların ilah olamayacağını açıklama3 puan
  • Gökleri ve yeri yaratana yöneldiği sonucunu belirtme2 puan

1.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Kozmolojik delile (sonradan olma ve değişme delili) örnektir: Değişen ve sonradan var olan her şeyin bir var edeni olmalıdır; bu zincir değişmeyen ve her şeyin yaratıcısı olan Allah’a dayanır. (Gökteki düzene dikkat çekmesi bakımından nizam delili ile ilişkilendirilmesi de kabul edilir.)

Puanlama

  • Kozmolojik delili (ya da nizam delilini) belirleme1 puan
  • Gerekçesi2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Deliller ve tefekkür · 8 puan

“Şüphesiz, göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelişinde, insanlara yarar sağlayacak şeylerle denizde seyreden gemilerde, Allah’ın gökyüzünden indirip kendisiyle ölmüş toprağı dirilttiği yağmurda, yeryüzünde her çeşit canlıyı yaymasında, rüzgarları ve gökle yer arasındaki emre amade bulutları evirip çevirmesinde elbette düşünen bir topluluk için deliller vardır.”

Bakara suresi, 164. ayet (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).
Allah’ın varlığının bazı delilleri
DelilKısa açıklama
Kozmolojik delilSonradan var olan her şeyin bir var edeni vardır; evren de bir yaratıcıya muhtaçtır.
Teleolojik delil (gaye ve nizam)Evrendeki düzen ve her şeyin bir amaca uygun yaratılması, bilinçli bir yaratıcıyı gösterir.
Dinî tecrübe deliliİnsanların dua ve ibadette Allah’ın varlığını ve yakınlığını kalben hissetmesi.
  1. 2.15 puan

    Ayette sayılan örneklerden ikisini seçerek teleolojik (gaye ve nizam) delille ilişkilendiriniz.

  2. 2.23 puan

    Ayetin son cümlesinden hareketle delillerin kimler için anlam kazandığını belirtiniz ve tefekkürün imana katkısını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Gece ile gündüzün belirli bir düzen içinde birbirini izlemesi, evrende rastgele değil, sürekli işleyen bir nizam olduğunu gösterir. Yağmurun ölü toprağı diriltmesi ise yağmurun canlıların yaşaması gibi bir amaca hizmet ettiğini gösterir. Düzen ve amaç, bilinçli bir yaratıcının varlığına işaret eder.

Puanlama

  • Birinci örneği düzen ya da amaçla ilişkilendirme2 puan
  • İkinci örneği düzen ya da amaçla ilişkilendirme2 puan
  • Düzen/amacın bilinçli yaratıcıyı gösterdiği sonucu1 puan

2.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Deliller düşünen bir topluluk için anlam kazanır. Evrendeki varlıkları ve düzeni düşünmek (tefekkür), insanın Allah’ı tanımasına ve imanının taklitten kurtulup bilgiye dayalı, güçlü bir iman hâline gelmesine katkı sağlar.

Puanlama

  • Düşünen topluluk için olduğunu belirtme1 puan
  • Tefekkürün imanı güçlendirdiğini açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soruSenaryo 2: 1 soruSenaryo 3: 1 soru

Diğer konular

Sorular OYSS Rehber tarafından Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9-12. Sınıflar) Öğretim Programı’na göre hazırlanmış örneklerdir, resmî sınav sorusu değildir. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alınmıştır (kaynak).