6. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 2

Dil Bayramı

Türk Dil Kurumu, 12 Temmuz 1932’de Atatürk’ün öncülüğünde “Türk Dili Tetkik Cemiyeti” adıyla kuruldu. Kurumun amacı Türkçeyi incelemek, zenginliğini ortaya çıkarmak ve dilimizi geliştirmekti. Aynı yıl 26 Eylül’de Birinci Türk Dil Kurultayı toplandı. Kurultayda dilimizle ilgili çalışmalar tartışıldı. Kurultayın toplandığı 26 Eylül günü o tarihten bu yana Dil Bayramı olarak kutlanmaktadır.

Ninemin hazinesi

Telefonla ninemi aradığımda “Selam, nasılsın? Okul süper, ödevler biraz challenging.” dedim. Ninem bir an sustu, sonra güldü: “Kuzum, ‘zorlayıcı’ demek varken neden başka dilden söz alıyorsun?” Ardından bana çocukken dinlediği masallardaki kelimeleri saydı: alaca karanlık, gün ağarması, yâren. “Dilimiz bir hazinedir; kullandıkça zenginleşir, unuttukça yoksullaşır.” dedi. O akşam bir deftere bilmediğim güzel Türkçe kelimeleri yazmaya karar verdim.

Atasözleri, atalarımızın uzun deneyimler sonucunda ulaştığı düşünceleri kısa ve kalıplaşmış sözlerle anlatır. “Damlaya damlaya göl olur.” atasözü, küçük birikimlerin zamanla büyük sonuçlar doğurduğunu öğütler. Deyimler ise bir durumu çoğunlukla mecaz anlamlı, kalıplaşmış sözlerle etkili biçimde anlatır; “eli ayağına dolaşmak” deyimi telaşı anlatır. Atasözleri genellikle bir öğüt verir ve tam bir yargı bildirirken deyimler çoğu zaman öğüt vermez. Her iki söz türü de dilimizin zenginliğini gösterir.

Okul günlüğümden

Sabah matematik dersinde bir üçgenin iç açılarını ölçtük. Fen bilimlerinde mikroskopla soğan zarındaki hücreleri inceledik. Müzik dersinde yeni bir şarkının notalarını öğrendik. Teneffüste arkadaşımla aramızda soğuk bir rüzgâr esti, ama akşam barıştık.

Kerem, okulun “Dilimizin Zenginlikleri” sergisi için haftalardır deyimlerle ilgili bir pano hazırlıyordu. Serginin açılacağı sabah okula geldiğinde, gece bahçede çıkan rüzgârın açık kalan pencereden içeri girip panodaki kartların yarısını yere saçtığını gördü. Kartların bir kısmı ıslanmış, yazılar okunmaz hâle gelmişti. Serginin açılmasına yalnızca bir saat vardı.

Bir gezi notu

Yaz tatilinde ailemle önce istanbul’a gittik. istiklal caddesi’nde yürüdük, galata kulesi’ne çıktık. Sonra van gölü’nü görmek için doğuya geçtik. Dönüşte ankara’daki türk dil kurumu binasının önünde fotoğraf çektirdik.