6. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 1

Derlemek: “Farklı yerlerden bilgi, söz veya eser toplayıp bir araya getirmek.” anlamına gelen ifadeler. İpucu: “Gittiği her yerde insanların kullandığı kelimeleri, söyledikleri atasözlerini ve türküleri tek tek yazıya geçirdi.” / “bir araya getirdi”.

İlk adı: Türk Dili Tetkik Cemiyeti. Amacı: Türkçeyi incelemek, zenginliğini ortaya çıkarmak ve dilimizi geliştirmek.

Birinci Türk Dil Kurultayı 26 Eylül’de toplandığı için bu gün Dil Bayramı olarak kutlanır.

“Dilimiz bir hazinedir; kullandıkça zenginleşir, unuttukça yoksullaşır.” anlamına gelen ifadeler.

Ninesi, Türkçesi “zorlayıcı” olan kelime yerine yabancı bir kelime kullanmasını düzeltti. Torun, bilmediği güzel Türkçe kelimeleri bir deftere yazmaya karar verdi.

I: gerçek anlam. II: mecaz anlam (kırıcı, incitici). III: gerçek anlam. IV: terim anlam (dil bilgisi terimi).

“Ağır” kelimesinin ilk (gerçek) anlamı “tartıda çok çeken”dir. II. cümlede sözler için kullanılarak “kırıcı, incitici, insanın üzerine yük gibi çöken” anlamını kazanmıştır; kelime gerçek anlamından uzaklaşıp benzetme yoluyla yeni bir anlam kazanmıştır.

Örnek: Bu yıl daha çok kitap okumak için kolları sıvadım. Her akşam yatmadan önce yalnızca on sayfa okumaya karar verdim. Başta az gibi görünse de ay sonunda iki kitap bitirdiğimi fark ettim. Gerçekten de damlaya damlaya göl oluyormuş.

• Kütüphaneye gittim, kitabımı aldım, eve döndüm. (Sıralı cümleleri ayırma)
• Hayır, bugün sergiye gelemeyeceğim. (Ret bildiren sözden sonra)
• — Bu deyimin anlamını çok güzel açıkladın, dedi öğretmen. (Konuşma çizgisinden sonra gelen alıntı cümlesini belirtme)